Handel ludźmi jest zjawiskiem podlegającym dynamicznym przemianom. Skuteczne przeciwdziałanie i walka z tym zjawiskiem wymaga udziału i współpracy wielu podmiotów administracji rządowej oraz organizacji pozarządowych. 5 marca 2004 roku na mocy Zarządzenia nr 23 Prezesa Rady Ministrów powołano Zespół do Spraw Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi. Przewodniczącym Zespołu jest Piotr Stachańczyk - Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele podmiotów administracji rządowej i organizacji pozarządowych. Do zadań Zespołu należy proponowanie oraz opiniowanie podejmowanych działań zmierzających do skutecznego zwalczania i zapobiegania handlowi ludźmi, współpraca z organami administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacjami pozarządowymi w zakresie zwalczania i zapobiegania handlowi ludźmi oraz ocena realizacji Krajowego Programu Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi.

Celem Krajowego Programu Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi jest tworzenie warunków koniecznych dla skutecznego przeciwdziałania i zwalczania handlu ludźmi. W jego ramach podmioty administracji rządowej i organizacje pozarządowe wypełniają zadania służące przeciwdziałaniu i zwalczaniu handlu ludźmi w Polsce.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

koordynuje działania w ramach Zespołu ds. Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi. Zapewnia organizację konferencji i spotkań gromadzących podmioty zaangażowane w walkę z handlem ludźmi, wspiera projekty dotyczące handlu ludźmi, jest odpowiedzialne za wprowadzenie tematyki handlu ludźmi do programów mediów publicznych i podnoszenie świadomości opinii społecznej. Współpracuje z organizacjami pozarządowymi: m.in. zawarło z Fundacją La Strada umowę dotyczącą zlecenia zadania publicznego „Program wsparcia ochrony ofiar handlu ludźmi”.

W Departamencie Polityki Migracyjnej MSWiA utworzono Zespół do Spraw Handlu Ludźmi, który jest odpowiedzialny za:

• Obsługę prac międzyresortowego Zespołu do Spraw Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi,
• Monitorowanie prac związanych z realizacją zadań zapisanych w „Krajowym Programie Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi”,
• Podjęcie prac nad przygotowaniem „Krajowego Programu” na kolejne lata,
• Realizację „Programu wsparcia i ochrony ofiar/świadków handlu ludźmi” przeznaczonego dla cudzoziemców.

Kontakt:

zespol.handel@mswia.gov.pl

fax. (+48 22) 60 154 62

Komenda Główna Policji

5 września 2006r. decyzją Komendanta Głównego Policji powołano w Komendzie Głównej Policji Zespół do walki z Handlem Ludźmi. Do jego zadań należy koordynacja i nadzór nad działalnością koordynatorów i zespołów powołanych w komendach wojewódzkich i Komendzie Stołecznej Policji, prowadzenie działań prewencyjnych, inicjowanie procesu szkolenia funkcjonariuszy zwalczających handel ludźmi i narządami ludzkimi, pedofilię i pornografię dziecięcą. Do zadań zespołów i koordynatorów utworzonych w Wojewódzkich Komendach Policji należy m.in. stosowanie zasad określonych w Algorytmie postępowania funkcjonariuszy organów ścigania w przypadku ujawnienia przestępstwa handlu ludźmi, prowadzenie rozpoznania, monitorowanie potencjalnych miejsc przestępstw handlu ludźmi, uczestniczenie w międzynarodowych operacjach i szkoleniach związanych ze zwalczaniem handlu ludźmi.

Straż Graniczna

Do najważniejszych inicjatyw SG należą działania operacyjne:

 

• przeprowadzono 14 postępowań przygotowawczych o przestępstwo z art. 253 § 1 kk. (1999 -2006), w których cudzoziemki, będące ofiarami handlu, zgodziły się na współpracę z organami ścigania i złożyły zeznania, co pozwoliło na ujęcie sprawców, postawienie im zarzutów oraz skierowanie do sądów aktów oskarżenia.
• wszczęto 8 postępowań przygotowawczych z art. 253 § 1 kk. w latach 2003 –2006 oraz działania z zakresu podnoszenia świadomości funkcjonariuszy
• funkcjonariusze Straży Granicznej wzięli udział w wielu szkoleniach specjalistycznych organizowanych przez organizacje pozarządowe, Uniwersytet Warszawski, jak i w ramach Krajowego Programu,
• zagadnienia dotyczące przestępstwa z art. 253 kodeksu karnego wprowadzono do zakresu szkolenia funkcjonariuszy
• wypracowano i wprowadzono do powszechnego stosowania algorytm postępowania w przypadku ujawnienia handlu ludźmi. Wyznaczono koordynatorów w każdym Oddziale Straży Granicznej, którzy podejmują odpowiednie działania w przypadku ujawnienia tego przestępstwa.

Ministerstwo Sprawiedliwości

wśród inicjatyw ustawodawczych nakierowanych na zwalczanie handlu ludźmi i poprawę sytuacji ofiar przestępstw projektowane jest:

• utworzenie Funduszu Pomocy Ofiarom Przestępstw
• stworzenie ram prawnych dla zapewnienia dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej przyznawanej przez państwo osobom fizycznym, wzmocnienie prawnokarnej ochrony ofiar przestępstwa handlu ludźmi oraz seksualnego wykorzystywania dzieci
• nowelizacja art. 253 k.k., wprowadzenie regulacji nakierowanych na zwalczanie pornografii dziecięcej i wykorzystywania seksualnego nieletnich oraz wypracowanie definicji handlu ludźmi, nowelizacja art. 101 § 4 k.k. – wydłużenie okresu przedawnienia karalności przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę nieletniego i nowelizacja art. 202§ 4b penalizującego tzw. wirtualną pornografię dziecięcą.

Wśród innych działań MS należy wymienić:

• wyodrębnienie komórki organizacyjnej ds. ofiar przestępstw, opracowywanie materiałów informacyjnych dotyczących ochrony ofiar przestępstw,
• opracowywanie wskazówek metodycznych dla prokuratorów prowadzących lub nadzorujących postępowania karne w sprawach dotyczących handlu ludźmi i procedury postępowania z dzieckiem - ofiarą handlu ludźmi,
• cykliczne szkolenia dla sędziów i prokuratorów

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Do najbardziej aktualnych inicjatyw należy przygotowanie Ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2007r. Nr 48, poz. 320), która wprowadza przepisy stanowiące podstawę do udzielenia wsparcia z uwagi na bezpośredni fakt bycia ofiarą/ świadkiem handlu ludźmi. Ustawa weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2007 roku. Zmiany zakładają objęcie systemem pomocy społecznej ofiar handlu ludźmi, będących: obywatelami Polski, cudzoziemcami uprawnionymi do korzystania z pomocy społecznej zgodnie z 5 art.ust.2 i 3 ustawy o pomocy społecznej lub cudzoziemcami, którzy otrzymali wizę pobytową na mocy art. 33 ust. 1 pkt 5 oraz zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony zgodnie z art. 53 ust.1 pkt 15 znowelizowanej ustawy o cudzoziemcach.

Do organizacji pozarządowych aktywnie zaangażowanych w walkę i zapobieganie handlowi ludźmi należą:

• Fundacja przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu „La Strada”
  Fundacja jest częścią składową międzynarodowej sieci: La Strada Program Prewencji Handlu Kobietami z Europy Środkowej i Wschodniej, który działa w dziewięciu krajach.
  We wszystkich krajach prowadzone są analogiczne formy działania, składające się z trzech kampanii: informacyjno -; lobbingowej, prewencyjno - edukacyjnej oraz pomocy ofiarom. Wszystkie organizacje współpracują ze sobą dzieląc się doświadczeniami i najlepszymi praktykami, wykorzystując swoje materiały i publikacje, a także metody i techniki pracy prewencyjnej. Współpracują również przy konkretnych przypadkach powrotu i reintegracji ofiar handlu kobietami. Zespół fundacji prowadzi także działalność szkoleniową
  i wydawniczą, uruchomiony został telefon zaufania w języku rosyjskim. Zespół La Strady szkoli policjantów, Straż Graniczną, pedagogów, pracowników socjalnych i przedstawicieli innych polskich organizacji pozarządowych.
  

  00-956 Warszawa 10
  tel./fax (+ 48 22) 622 19 85
  tel. zaufania: (+ 48 22) 628 99 99
  www.strada.org.pl
  e-mail: strada@pol.pl

• Fundacja Dzieci Niczyje – pełniła funkcję Narodowego Punktu Konsultacyjnego ds. dzieci cudzoziemskich bez opieki i dzieci – ofiar handlu w ramach projektu współpracy Państw Regionu Morza Bałtyckiego. W 2004 r. fundacja została polskim punktem konsultacyjnym w ramach Programu Seperated Children in Europe, zarządzanego przez Save the Children i UNHCR. Specjaliści Fundacji asystują w przesłuchaniach małoletnich cudzoziemców bez opieki aplikujących o status uchodźcy w Polsce, Fundacja szkoli w zakresie zjawiska handlu dziećmi, udziela pomocy psychologicznej dla dzieci cudzoziemskich bez opieki i dzieci – ofiar handlu. Ponadto na potrzeby profesjonalistów i osób zaangażowanych w przeciwdziałanie procederowi handlu dziećmi w 2006 roku powstało wydawnictwo „Problem handlu dziećmi – w Polsce i na świecie” i kampania edukacyjna „Dzieci nie są na sprzedaż!” sponsorowana przez Ambasadę Brytyjską.
  

  Program na rzecz dzieci cudzoziemskich bez opieki i dzieci-ofiar handlu
  ul. Walecznych 59
  03-926 Warszawa
  tel. (+48 22) 616 16 69
  www.fdn.pl
  e-mail: dziecicudzoziemskie@fdn.pl, ofiaryhandlu@fdn.pl

• ITAKA - Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych poszukuje zaginionych, pomaga rodzinom osób, które wyjechały za granicę w poszukiwaniu pracy, stały się ofiarami zjawiska handlu ludźmi lub utraciły kontakt z bliskimi. Wśród inicjatyw podejmowanych przez fundację wymienić należy: prowadzenie całodobowej linii wsparcia poszukiwanie i pomoc w organizacji poszukiwań osób zaginionych, publikowanie zdjęć zaginionych w Internecie i w mediach, zbieranie informacji, pomoc w nawiązaniu kontaktu z rodziną tym, którzy odeszli z domu, udzielanie porad prawnych i socjalnych, wsparcia psychologicznego, prowadzenie serwisów i ogólnopolskiej kampanii społecznej pod hasłem„Bezpieczna praca”.
  

  skr. poczt. 127
  00-958 Warszawa 66
  24h linia wsparcia: 0 801 24 70 70
  tel. (+48 22) 654 70 70
  fax (+48 22) 654 79 73
  www.zaginieni.pl
  e-mail: itaka@itaka.org.pl

• Stowarzyszenie im. Marii Niepokalanej na rzecz Pomocy Dziewczętom i Kobietom
  Stowarzyszenie od 2004 r. prowadzi w Katowicach ośrodek dający całodobowe schronienie kobietom i dziewczętom ofiarom handlu ludźmi wraz z ich dziećmi. Oferując kompleksową pomoc socjalną, wsparcie psychologiczne, terapię indywidualną/grupową, konsultacje prawne, doradztwo zawodowe, stowarzyszenie wspiera podopiecznych na drodze do usamodzielnienia się. Wykwalifikowana kadra regularnie prowadzi na terenie całego kraju profilaktyczne zajęcia warsztatowe dla młodzieży oraz szkolenia dla pracowników instytucji pomocowych (pedagodzy, policja, pracownicy socjalni). Czynny jest całodobowy telefon interwencyjny.
  

  ul. Krasińskiego 21
  40-019 Katowice
  tel./fax (+ 48 32) 255 38 69
  tel. kom. całodobowy: 694 489 187
  www.magdalena-katowice.eu
  e-mail: magdalena@katowice.opoka.org.pl