Aktualności

Strona znajduje się w archiwum.

Data publikacji 02.03.2001

Sejm przyjął nowelizację ustawy o Straży Granicznej. Oznacza to, że funkcjonariusze SG będą mogli do walki z przestępczością zorganizowaną stosować policyjne techniki operacyjne.

  • Nowe regulacje w zakresie pracy operacyjnej praktycznie tworzą ze Straży Granicznej policję graniczną.

  • Sądowy system kontroli technik operacyjnych stosowanych przez służby specjalne w świetle prawa niektórych państw obcych.

{PODZIEL}

Nowe regulacje w zakresie pracy operacyjnej praktycznie tworzą ze Straży Granicznej policję graniczną.

Według projektu funkcjonariusze SG otrzymają uprawnienia do stosowania policyjnych technik przy wykonywaniu czynności operacyjno - rozpoznawczych niezbędnych do zapobiegania i wykrywania niebezpiecznych przestępstw. Zmiany umożliwią funkcjonariuszom SG rozszerzenie działalności na teren całego kraju, dzięki której możliwym będzie np. zwalczanie nielegalnego zatrudnienia, ściganie sprawców w zakresie zgodności z przepisami przekraczania granicy państwowej.

Sądowy nadzór nad stosowaniem kontroli operacyjnej-jest to faktyczny nadzór cywilny nad służbami.

Według projektu zgodę na stosowanie technik operacyjnych przenosi się na właściwy miejscowo sąd okręgowy. Do tej pory stosowaniem technik zarządzał szef MSWiA za zgodą Prokuratora Generalnego lub komendant wojewódzki policji, po uzyskaniu zgody miejscowego prokuratora okręgowego.

Sądowy nadzór jest zgodny z konstytucyjnymi wymogami dotyczącymi ochrony i wolności obywatelskich. Według Konstytucji każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, a ustawy nie mogą nikomu zamykać drogi sądowej do ewentualnie naruszonych praw. Przy dotychczasowym stanie prawnym nie możliwe było uzyskanie przez obywatela informacji, że jego prawa zostały naruszone (był podsłuchiwany lub była czytana jego korespondencja) i tym samym niemożliwe jest dochodzenie swoich praw przed sądem.

Oddanie kompetencji sądom w zakresie stosowania techniki operacyjnej jest w pełni zgodne ze standardami przyjętymi przez Europejski Trybunał Człowieka. Orzekł on, że wszędzie tam, gdzie łatwo o nadużycia o szkodliwych następstwach dla demokratycznego społeczeństwa jako całości, zasadniczo pożądane jest powierzenie kontroli sędziemu (wyrok w sprawie Klass i inni przeciwko RFN z dnia 6 września 1978 r)

Przekazanie sądom okręgowym kompetencji w sprawie stosowania techniki operacyjnej zwiększy skuteczność tych działań, poprzez skrócenie trybu zarządzania stosowania tych technik. Dotychczasowa praktyka, poprzez znaczną ilość podmiotów decyzyjnych, znacznie wydłużała drogę uzyskania przez policję zgody na zastosowanie np. podsłuchu. Często było to przyczyną utraty możliwości identyfikacji przestępców oraz przejęcia dowodów stanowiących niekiedy jedyną szansę na oskarżenie przestępców.

W sprawie oddania ww. kompetencji sądom okręgowym zwracał się do MSWiA wielokrotnie także Rzecznik Praw Obywatelskich (ostatni raz w grudniu zeszłego roku), sygnalizując, że dotychczasowe
rozwiązania w tej kwestii nie do końca zgadzają się z koncepcją państwa demokratycznego.

{PODZIEL}

Sądowy system kontroli technik operacyjnych stosowanych przez służby specjalne w świetle prawa niektórych państw obcych.


Obowiązujące obecnie ustawodawstwo w państwach, których systemy prawne są tu przybliżone (Francja, Niemcy i Wielka Brytania) zostało ukształtowane pod wpływem wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Dlatego przepisy obowiązujące w tych państwach w momencie wyrokowania Trybunału, przepisy najczęściej niezgodne z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz orzecznictwem Trybunału, należy porównywać z nowelizacjami ustaw powstałymi w wyniku przegrania tych procesów. Dodatkowo przedstawione zostało prawo węgierskie, ze względu na bliskość historyczną oraz pokazanie wpływu na węgierską ustawę zarówno orzeczeń Trybunału w Strasburgu jak i wzorowania się na prawie niemieckim.

Francja
1. We Francji, po przegraniu jednego dnia dwóch procesów w Srasburgu w podobnych sprawach o domniemane stosowanie przez służby policyjne nielegalnego podsłuchu (Huvig oraz Kruslin) Rząd przedłożył projekt ustawy, która Zgromadzenie Narodowe uchwaliło 10 lipca 1991 r. jako ustawę Nr 91-646 o tajemnicy komunikowania się w systemie telekomunikacji. Art. S tej ustawy potwierdza ochronę tajemnicy komunikowania się.

2. W Rozdziale I ustawa dotyczy kontroli korespondencji zarządzanej przez sędziego śledczego w ramach wszczęto postępowania karnego. Ten rozdział stanowi jednocześnie nowele do Księgi I Kpk. Czytamy tam, że tylko w przypadku zbrodni i występków zagrożonych karą co najmniej 2 lat pozbawienia wolności sędzia śledczy "może, jeżeli potrzeby dowodowe tego wymagają, zarządzić przechowywanie, rejestrowanie oraz transkrypcję korespondencji przekazywanej środkami telekomunikacji". Ta czynność operacyjna jest pod pełną kontrolą sędziego śledczego lub nadzorowanej przez niego policji sądowej. Zarządzenie sędzia wydaje na piśmie i nie podlega ono zaskarżeniu (art. 2.100). W zarządzeniu określa się numer telefonu, który będzie podsłuchiwany, zarzucane przestępstwo będące przedmiotem postępowania oraz czas trwania tej operacji. Ten czas nie może być dłuższy niż 4 miesiące (art. 100-1 oraz 100-2). Zabezpieczeniem się przed nadużyciami prawa jest w myśl tej ustawy transkrypcja każdej zarejestrowanej rozmowy. Taśma i transkrypcja muszą być szczególnie chronione. Po sprawdzeniu transkrypcji przez sędziego lub upoważnionego funkcjonariusza policji sądowej zachowuje się transkrypcję, a taśma ulega zniszczeniu (art. 100-5 i 100-6).

3. Podsłuchu rozmów telefonicznych nie można zarządzać wobec adwokatów (zarówno rozmów prywatnych jak i zawodowych), chyba że po poinformowaniu prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 100-7).

4. W rozdziale II ustawy z 1991 r. znajdujemy przepisy regulujące przechwytywanie komunikowania się ze względu na ochronę bezpieczeństwa narodowego. Art. 3 ustawy stanowi, że "w wyjątkowych wypadkach" komunikowanie się może podlegać kontroli "w celu uzyskania informacji ważnej dla bezpieczeństwa narodowego, ochrony istotnych dla potencjału Francji informacji naukowych lub gospodarczych lub zapobieżenia terroryzmowi, zorganizowanej przestępczości albo utworzeniu i istnieniu prywatnej milicji i grup zbrojnych".

5. W takiej sytuacji ministrowie Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych lub Ceł mogą przedstawić premierowi pisemny i uzasadniony wniosek. Decyzję podejmuje premier lub jego jeden lub dwóch wyznaczonych asystentów. Decyzja wydawana jest na piśmie i musi zawierać uzasadnienie (art. 4).

6. Ustawa nakłada szereg dodatkowych ograniczeń na premiera.

7. Po pierwsze premier musi określić "roczną maksymalną kwotę podsłuchów i rozdzielić ją wśród ministrów" (art. 5). Upoważnienie do podsłuchu komunikowania się nie może przekraczać czterech miesięcy (art. 6). Transkrypcji podlegają tylko te fragmenty przechwyconych informacji, które zawierają dane istotne dla bezpieczeństwa narodowego określone w art. 3 (art. 7). Oryginalne taśmy podlegają zniszczeniu w ciągu sześciu dni od ich zapisu (art. 9). Ponadto transkrypcje nagrań " muszą być zniszczone, gdy nie są dłużej niezbędne" (art. 12).

8. Ustawa z 1991 r. powołała Komisję Kontroli Podsłuchów (art. 13). Komisja ma podobne uprawnienia do powołanego w Niemczech przeszło 20 lat wcześniej tzw. Komitetu G-10 (zob. informacja o Niemczech). Komisja jest niezależnym organem administracyjnym. Jej przewodniczący powoływany jest przez Prezydenta z listy osób przedstawionych przez Prezesa Sądu Najwyższego. Jeden wiceprzewodniczący Komisji powoływany jest przez Marszałka Zgromadzenia Narodowego a drugi przez Marszałka Senatu. Członkiem Komisji nie może być członek Rządu.

9. Zgodnie z art. 14 ustawy, przewodniczący Komisji powiadamiany jest przez premiera w ciągu 48 godzin o każdym jego zezwoleniu na kontrolę komunikowania się. Jeżeli przewodniczący Komisji uważa, że motywy tej decyzji są niejasne, zwohxje posiedzenie Komisji, która podejmuje decyzję w sprawie legalności zarządzenia premiera. Jeżeli Komisja uznaje decyzję premiera za nielegalną, może zalecić przerwanie podsłuchu.
10. Komisja może w każdym czasie - z własnej inicjatywy lub na prośbę osoby zainteresowanej - uznać stosowanie podsłuchu za sprzeczne z ustawą. Komisja informuje wówczas o tym prokuratora (art. 17).

11. Raz do roku Komisja publikuje sprawozdanie przedkładane premierowi.

Niemcy
1. Po II Wojnie Światowej kontrolę korespondencji, poczty i telekomunikacji sprawowały w Niemczech mocarstwa okupacyjne. Co się tyczy RFN, ani wejście w życie w dniu 24 maja 1949 r. Ustawy Zasadniczej (dalej: Konstytucja), ani powołanie do życia tego państwa w dniu 20 września 1949 r. nie zmieniło tego stanu rzeczy. Kontrola ta nie zakończyła się nawet z chwilą ustania władzy okupacyjnej w 1955 r. Przepis art. 5 ust. 2 Konwencji o stosunkach pomiędzy trzema Mocarstwami (Francja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania) a Republiką Federalną, z poprawkami wprowadzonymi przez Protokół paryski z 23 X 1954 r. stanowił, że Trzy Mocarstwa utrzymują tymczasowo "prawa ... dotychczas przez nie posiadane lub sprawowane w odniesieniu do bezpieczeństwa sił zbrojnych stacjonujących w Republice Federalnej". Zgodnie z tym samym przepisem prawa te ustaną, z "chwilą gdy właściwe organy niemieckie uzyskają podobny zakres władzy w ramach ustawodawstwa niemieckiego, w tym zdolność radzenia sobie z poważnymi zaburzeniami bezpieczeństwa i porządku publicznego, co upoważni je do skutecznej ochrony bezpieczeństwa tych sił".

2. Rząd RFN pragnął zastąpić ustawodawstwem krajowym prawa wykonywane przez Trzy Mocarstwa oraz ustanowić ustawowe granice kontroli wolności chronionej w art. 10 Konstytucji, to jest gwarancji nienaruszalności tajemnicy korespondencji, poczty i telekomunikacji z wyjątkiem ograniczeń, które mogły być orzeczone na podstawie ustawy (Gesetz) i których zastosowanie podlegało - co najistotniejsze - kontroli sędziego. To ostatnie ograniczenie było, zdaniem rządu, nieodpowiednie dla potrzeby skutecznej ochrony porządku Konstytucyjnego państwa.

3. Dnia 13 czerwca 1967 r. Rząd RFN przedłożył dwa projekty ustaw, jako część ustawodawstwa specjalnego. Pierwszy projekt zmierzał głównie do zmiany treści art. 10 § 2 Konstytucji, drugi, opierając się o tak zmienioną Konstytucję, określał granice prawa do tajemnicy korespondencji, poczty i telekomunikacji.
4. Dnia 27 maja 1968 r. Trzy Mocarstwa oświadczyły, że obydwa projekty ustaw są zgodne z treścią art. S ust. 2 wspomnianej Konwencji. Uznały one, że "prawa dotychczas posiadane lub sprawowane przez Trzy Mocarstwa i które były tymczasowo przedłużone stosownie do tego przepisu, ustaną z chwilą przyjęcia obu tych ustaw".

5. Dnia 24 czerwca 1968 r. izby ustawodawcze RFN zmieniły treść art. 10 § 2 Konstytucji. Nowy tekst przepisu brzmi następująco:
"Tajemnica korespondencji jak również tajemnica poczty i telekomunikacji są nienaruszalne. Ograniczenia mogą być zarządzone wyłącznie na podstawie ustawy, jeżeli ograniczenie służy ochronie wolnościowego, demokratycznego ustroju albo ochronie egzystencji lub zabezpieczeniu związku lub jakiegoś kraju, to ustawa może postanowić, że ograniczenie to nie będzie podane do wiadomości zainteresowanemu i że w miejsce drogi sądowej wstąpi kontrola przez organy i organy pomocnicze powołane przez przedstawicielstwo narodu".

6. Dnia 13 sierpnia 1968 r. uchwalona została Ustawa o ograniczeniach tajemnicy korespondencji, poczty i telekomunikacji (dalej: Ustawa; w Niemczech znana jako G-10). Ustawa ograniczyła tajemnicę korespondencji, poczty i telekomunikacji (stosownie do upoważnienia przepisu art. 10 Konstytucji), określając przypadki, w jakich ograniczenia mogą być nałożone oraz procedurę.

7. Art. 1 § 1 ust. 1 Ustawy - wciąż obowiązującej - upoważnia władze, w celu "ochrony porządku konstytucyjnego Związku (Federacji) i jego landów oraz sił zbrojnych jednego z trzech państw sprzymierzonych stacjonujących na terytorium Republiki lub landu Berlina przed bliskim zagrożeniem", do otwierania i kontrolowania komunikacji korzystającej z ochrony tajemnicy korespondencji, poczty i telekomunikacji, czytania telegramów, podsłuchiwania i nagrywania rozmów telefonicznych w określonych przypadkach, m.in. gdy uzna się za konieczne dla ochrony demokratycznego porządku konstytucyjnego, suwerenności lub bezpieczeństwa Federacji lub landu. Ustęp 2 tego przepisu przewiduje, że ograniczenia te mogą być nałożone, jeżeli "istnieje uzasadnione podejrzenie, że dana osoba ... planuje popełnić, popełnia lub popełniła" określone przestępstwo przewidziane w Kodeksie karnym, takie jak zdrada, zagrażające pokojowi wewnętrznemu lub zewnętrznemu, bezpieczeństwu Państwa lub demokratycznemu porządkowi konstytucyjnemu oraz bezpieczeństwu sił zbrojnych państw sprzymierzonych".

8. Przepis art. 1 § 2 ust. 1 dopuszcza ustanowienie kontroli korespondencji jedynie gdy stwierdzenie faktów innym sposobem nie daje nadziei powodzenia lub byłoby istotnie trudniejsze.

9. Przepis ten dopuszcza stosownie podsłuchu w razie prowadzenia postępowania w sprawach o przestępstwa:
1) zbrodnie przeciwko pokojowi lub zdrady,
2) zbrodnie zagrażające demokratycznemu państwu prawnemu, 
3) zbrodnie zagrażające bezpieczeństwu narodowemu,
4) zbrodnie przeciwko obronie narodowej,
5) zbrodnie przeciwko bezpieczeństwu wojsk sojuszniczych,
6) zbrodnie określone w Kodeksie karnym jako morderstwo, zabójstwo, ludobójstwo, porwanie, podpalenie, zamach bombowy w środkach komunikacji, otrucie,
7) zbrodnie określone w ustawie o cudzoziemcach (założenie tajnej organizacji albo działalność grupy złożonej głównie z cudzoziemców która, gdy prowadzona jawnie, zostałaby zakazana).

10. Z kolei przepis art. 1 § 2 ust. 2 przewiduje, że: "Może ono (zarządzenie) być skierowane jedynie przeciwko podejrzanemu lub takim innym osobom, które mogą, na podstawie określonych dowodów, otrzymywać lub przekazywać informacje przeznaczone dla podejrzanego lub pochodzące od niego bądź których telefon może być przez niego wykorzystywany".
11. Kolejny przepis tej Ustawy (art. 1 § 4 ust. 1) przewiduje, że zarządzenie może być wydane tylko na pisemny i uzasadniony wniosek. Autorami wniosku mogą być (art. 1 § 5 ust. 3 Ustawy) kierownicy lub zastępcy niektórych taksatywnie wymienionych urzędów centralnych i krajowych: Urzędu Ochrony Konstytucji (Bundesamt fur Verfassungsschutz), krajowych urzędów ochrony konstytucji landów (Verfassungsschutzbehrden der Lander), Urzędu Bezpieczeństwa Bundeswehry (Amt fur Sucherbeit der Bundeswehry oraz Federalnej Służby Bezpieczeństwa (Bundesnachrichtendienst). Zgodę wydaje kompetentna najwyższa władza landu albo upoważniony przez kanclerza minister federalny. Upoważnienie to przyznane zostało ministrom spraw wewnętrznych oraz obrony.

12. Zarządzenie o niejawnej kontroli wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 3 miesiące, z możliwością przedłużenia tego terminu na ponowny wniosek (art. 1 § 5 ust. 3) a ich stosowanie musi być natychmiast przerwane z chwilą ustania powodów ich zarządzenia lub gdy nie są już dłużej konieczne (art. 1 § 7 ust. 2).

13. Kluczowe dla niniejszej ekspertyzy są następujące przepisy Ustawy:
Art. 1 § 5 ust. 5 stanowiący, że "osoba, której dotyczy zarządzenie nie będzie informowana o podjętych środkach" oraz art. 1 § 9, w którym czytamy:
"(1) Minister federalny, stosownie do art. 1 § 5 ust. 1, będąc odpowiedzialny za wydanie zarządzenia o nałożeniu środków ograniczających (tajemnice korespondencji), przedkłada, nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy, sprawozdanie o stosowaniu tej Ustawy powołanej przez Bundestag Komisji złożonej z pięciu posłów różnych klubów, w tym opozycyjnych.
(2) Właściwy minister federalny przedkłada Komitetowi comiesięczne sprawozdanie o zarządzonych przez niego środkach ograniczających. Komitet decyduje, z urzędu lub po otrzymaniu skargi zainteresowanej osoby, o dopuszczalności oraz o konieczności zastosowania tych środków. Kiedykolwiek Komitet uzna, że środki te były niedopuszczalne lub niekonieczne, odpowiedni minister federalny zarządzi bezzwłoczne przerwanie ich stosowania.
(3) Komitet składa się z przewodniczącego, który ma kwalifikacje odpowiednie do objęcia urzędu sędziego oraz dwóch członków. Członkowie Komitetu wykonują swoje obowiązki niezawiśle i nie podlegają żadnym instrukcjom. Powołuje ich, po konsultacji z rządem Federalnym, Komisja Budestagu, o której mowa w pkt 1".

14. Komisja Budestagu zatwierdziła regulamin Komitetu. Projekt regulaminu był konsultowany z Rządem.

15. Informacje i dokumenty zebrane w trakcie stosowania środka zarządzonego w myśl tej Ustawy nie mogą być użyte do innych celów a dokumenty mają być zniszczone bezzwłocznie po tym, jak nie są już konieczne dla osiągnięcia zakładanego celu (art. 1 § 7 ust. 3 i 4).

16. Stosownie do art. 1 § 9 ust. 5 Ustawy osobie zainteresowanej "nie przysługuje skarga do sądu na zarządzenie i sposób stosowania środków ograniczających (tajemnicę korespondencji)".

17. Uzasadniając przepis o utrzymaniu w tajemnicy faktu zarządzenia kontroli korespondencji, poczty i komunikacji niektórych osób, Rząd niemiecki podnosił potrzebę skuteczności działania, następująco argumentując: "... dlatego powiadomienie takiej osoby nie wchodzi w grę. .... Projekt ustawy przewidywał początkowo zarządzanie stosowania takich środków przez sędziego. Rząd Federalny proponując zmienić odpowiedni przepis Konstytucji, wniósł też poprawkę do projektu ustawy jako część pakietu ustawodawstwa specjalnego, głównie dlatego że władza wykonawcza, będąc odpowiedzialna przed Bundestagiem, powinna samodzielnie podejmować takie decyzje, a to celem przestrzegania jasnego rozdziału władz. Projekt w obecnej wersji oddaje władzę podejmowania takiej decyzji ministrowi federalnemu lub najwyższej władzy danego landu. I dlatego osoba zainteresowana ... jest pozbawiona żądania badania przez sąd stosowania środków ograniczających; z drugiej strony konstytucyjna zasada państwa prawnego wymaga istnienia niezależnej od władzy wykonawczej kontroli ograniczania przez nią praw obywateli, dlatego właśnie obecna wersja projektu ustawy ... przewiduje regularne przedstawianie sprawozdań Komisji Bundestagu oraz nadzór nad stosowaniem środków ograniczających przez Komitet Kontrolny powoływany przez tę Komisję".

18. Rząd przyznawał jednocześnie, że nie satysfakcjonujące danej osoby odwołanie się do Komitetu daje jej możliwość złożenia skargi do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał może odmówić rozpatrzenia skargi jako nieuzasadnionej ale może także poprosić Rząd o przedstawienie danych lub dokumentów mających znaczenie dla danej sprawy. Władze mają obowiązek odpowiedzieć na taką prośbę, nawet gdy żądana wiadomość stanowi tajemnicę. Do decyzji Trybunału pozostaje zatem, czy taka wiadomość lub dokument może być użyty w sprawie; może on głosami dwóch trzecich orzec, że byłoby to niezgodne z bezpieczeństwem Państwa i oddalić skargę na takiej podstawie (art. 26 § 1 Ustawy o Trybunale Konstytucyjnym). Przedstawiciel Rządu dodał w czasie debaty parlamentarnej, że taki środek może być stosowany bardzo rzadko.

19. W czasie debaty parlamentarnej przedstawiciel Rządu przyznawał także, że osoba zainteresowana może być poinformowana przez odpowiedniego ministra o stosowaniu wobec niej środków ograniczających tajemnicę korespondencji po ustaniu stosowania tych ograniczeń. Wówczas przysługuje jej szereg środków prawnych przeciwko zastosowanej ingerencji w jej wolności. Może ona zwrócić się do sądu administracyjnego w celu zbadania legalności zastosowania środka w świetle przepisów Ustawy, wnieść powództwo o naprawienie szkody, wnieść powództwo o zniszczenie lub o wydanie jej dokumentów, w końcu, jeżeli jej żądania nie zostaną zaspokojone w ten sposób, może wnieść skargę konstytucyjną na naruszenie jej wolności konstytucyjnych.

20. Odpowiednie przepisy, stosownie do art. 1 § 9 ust. 4. Ustawy przejęły również landtagi. Powołały one też odpowiednie do federalnych organy wykonawcze.

21. Art. 2 ustawy zawierał przepisy nowelizujące art. 102a i b niemieckiego K.p.k (StPO), regulujące dopuszczalność podsłuchiwania i nagrywania rozmów telefonicznych w trakcie postępowania karnego. Po zmianach w StPO, czynności takie mogą być zarządzone w pilnych przypadkach przez sędziego lub prokuratora, jeżeli zebrane dowody uzasadniają podejrzenie, że dana osoba, sama lub w związku z innymi, popełniła - a gdy karane jest także usiłowanie - usiłuje popełnić lub, w drodze karalnego czynu, poczyniła przygotowania do popełnienia określonych przestępstw politycznych lub niektórych innych groźnych przestępstw (np. morderstwa) a byłoby niemożliwym lub zasadniczo trudniejszym ustalenie w inny sposób czynów lub osób o nie podejrzanych. Środki te mogą być orzeczone na okres do 3 miesięcy, z możliwością przedłużenia tego terminu. W przypadku nie cierpiącym zwłoki postanowienie o zastosowaniu środków ograniczających wydaje prokurator, ale podlega ono zatwierdzeniu przez sąd w ciągu następnych trzech dni. Osobę, (wg. art. 101 § 1. 5tP0) której to dotyczy, informuje się bezzwłocznie z chwilą, gdy nie rodzi to zagrożenia dla interesów śledztwa.
22. Na tle tych przepisów cieszący się prestiżem czterej prawnicy niemieccy (sędzia sądu apelacyjnego, prokurator i dwóch adwokatów) wniosło skargę najpierw do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego a następnie do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (sprawa Klass i inni).

23. W skardze konstytucyjnej do Federalnego Sądu Konstytucyjnego wnioskodawcy podnieśli zarzuty przeciwko niektórym z przepisów naruszających prawo do tajemnicy korespondencji i telekomunikacji. Powoływali się przy tym na przepis art. 10 Konstytucji, który w swej pierwotnej treści gwarantował nienaruszalność tajemnicy korespondencji, poczty i telekomunikacji z wyjątkiem ograniczeń, które mogły być orzeczone na podstawie ustawy.

24. W skardze konstytucyjnej p. Klass i inni podnieśli naruszenie treści podstawowych zasad Konstytucji przez znowelizowany art. 10 § 2 Konstytucji oraz przez przepisy art. 1 § 5 ust. 5 i art. 1 § 9 ust. 5 cytowanej Ustawy.
25. Dnia 15 grudnia 1970 r. Federalny Trybunał Konstytucyjny (BVG) orzekł", że przepis art. 1 § 5 ust. 5 przedmiotowej Ustawy jest sprzeczny z art. 10 § 2 Konstytucji ponieważ zakazuje on powiadamiania osoby zainteresowanej o podjętych przeciwko niej środkach, nawet gdyby nie naruszało to interesów śledztwa. Pozostałe części skargi wnioskodawców zostały oddalone. BVG przyjął, że pozostałe postanowienia Ustawy były usprawiedliwione ochroną Republiki Federalnej i jej niepodległości, demokratycznego porządku konstytucyjnego oraz że nie naruszają one podstawowych zasad konstytucyjnych.

26. BVG (Pierwszy Senat Trybunału) odwołał się w swoim orzeczeniu do koncepcji "wojującej demokracji". Trybunał uznał, że: "Przepisy konstytucyjne nie powinny być interpretowane w izolacji, ale raczej w sposób zgodny z zasadami podstawowymi Konstytucji i jej systemem wartości. ... W kontekście tej sprawy szczególnie istotne jest to, że Konstytucja ... sprzyja ochronie koncepcji "wojującej demokracji", a zatem nie chroni ataków na prawa podstawowe lub liberalny porządek Państwa. Wrogom Konstytucji nie należy zezwalać na stwarzanie zagrożenia, osłabianie lub zniszczenie Państwa - wówczas gdy powołują się na prawa chronione przez Konstytucje (zob. art. 9 § 2, art. 18 oraz 21). Dla ochrony porządku konstytucyjnego Konstytucja powołuje bezpośrednio instytucję BND (art. 7 pkt 10 oraz art. 87 § 1). Wówczas gdy Konstytucja wymaga od najwyższych organów Państwa wykonania określonych zadań i powołania określonej instytucji do wypełnienia takich zadań, nie można jednocześnie zabraniać tej instytucji stosowania środków koniecznych do wypełnienia przypisanej jej funkcji.

27. Trzech sędziów BVG zgłosiło votum separatum, uznając kwestionowane przepisy za niekonstytucyjne.

28. Zasadnicze znaczenie prawne w tej sprawie miało pytanie czy wnioskodawcy byli uprawnieni, jako ofiary naruszenia ich praw konstytucyjnych, do złożenia skargi do BVG. W tej materii Trybunał ten orzekł jak następuje: "Aby wnioskodawca miał prawo do złożenia skargi konstytucyjnej przeciwko ustawie, musi wykazać, że dana ustawa nie sama przez się, a dopiero po zastosowaniu jej w praktyce stwarza bezpośrednie i bezzwłoczne pogwałcenie jednego z jego praw konstytucyjnych. ... Ten warunek nie został tu spełniony ponieważ, stosownie do stanowiska zaprezentowanego przez samych wnioskodawców, ich prawa podstawowe byłyby pogwałcone tylko poprzez działanie organu władzy wykonawczej. W przedmiotowej sprawie, ponieważ wnioskodawcy nie wiedzieli czy dokonano ingerencji w ich prawa, nie są zatem uprawnieni do kwestionowania jakiegokolwiek postanowienia władz wykonawczych. Aby złożyć skargę konstytucyjna, osoby te muszą mieć tytuł do jej przedłożenia przeciwko ustawie jako takiej, tak jak w sprawach, w których skarga ta przeciwko decyzji władz wykonawczych jest niemożliwa z innych przyczyn".

29. Chociaż, z ostrożności procesowej, wnioskodawcy twierdzili zarówno przed BVG jak i przed Komisją Europejską, że byli oni poddani działaniu środków kontroli przewidzianych w Ustawie, nie wiedzieli czy środki takie rzeczywiście przeciwko nim użyto.

30. Wyrok BVG zobowiązał władze wykonawcze do stosowania przepisów Ustawy w formie i w sposób zgodny z jego treścią. Rząd został zobowiązany również do wniesienia poprawek do Ustawy G - 10, tak aby treść uchylonego przepisu stała się zgodna z Konstytucją.

31. Po znowelizowaniu treści art. 1 § 5 ust. 5, właściwy organ musi informować osobę, której kontrola dotyczy, bezzwłocznie po ustaniu okoliczności zagrażających celowi wydanego zarządzenia.

32. Pod koniec terminu, na jaki zarządzono kontrolę właściwy minister rozważa ex officio czy należy przerwać stosowanie środka, a gdy zdecyduje o jego przedłużeniu, także o tym czy dana osoba ma być informowana o tym w regularnych odstępach czasu. Minister przedkłada decyzję o przedłużeniu stosowania środka do zatwierdzenia powołanemu przez Komisje ds. Służb Specjalnych Komitet. Komitet może polecić ministrowi powiadomienie osoby zainteresowanej o wydaniu wobec niej zarządzenia o kontroli.

33. Dnia 6 marca 1998 r. uchwalono ostatecznie wzbudzającą wiele kontrowersji ustawę nowelizującą ponownie art. 13 Konstytucji oraz ustawę nr 10. Pod wpływem partii opozycyjnych do mających przewagę w Bundesracie, do uchwalonego pierwotnie przez Bundestag aktu wprowadzono obostrzenia wobec możliwości stosowania podsłuchu telefonicznego w nowych sytuacjach.

34. W przepisie art. 13 Konstytucji chroniącym nienaruszalność mieszkania wprowadzono nowy ust. 3, w którym czytamy: "Ingerencja i ograniczenie (nienaruszalności mieszkania) dopuszczalne jest jedynie dla odwrócenia niebezpieczeństwa dla społeczeństwa lub dla życia jednostki albo, na podstawie ustawy, szczególnego zagrożenia dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zapobieżenia epidemii lub zagrożeniu osób małoletnich".

Wielka Brytania
1. Ustawą z 1985 r. o podsłuchu telefonicznym (Dalej: Ustawa z 1985 r.), która weszła w życie w dniu 10 kwietnia 1986 r. po orzeczeniu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Malone przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, wyznaczone zostały jasne ramy prawne określające dopuszczalność kontroli komunikowania się prowadzonej w sieci telekomunikacji publicznej oraz regulacja kontroli prowadzenia takiego podsłuchu w sposób zgodny z wymogami zaufania społecznego.

2. "Publiczny" system telekomunikacji definiowany jest jako system telekomunikacji działający na podstawie licencji wydanej zgodnie z Ustawą o telekomunikacji (Telecommunications Act) z 1984 r. (Dalej: ustawa z 1984 r.) i uznany za taki przez Sekretarza Stanu MSW (art. 10 (1) ustawy z 1985 r. z odniesieniem do art. 4 (1) ustawy z 1984 r.).

3. Zgodnie z art. 1 (1) ustawy z 1985 r., ktokolwiek umyślnie podsłuchuje rozmowę telefoniczną prowadzoną w ramach publicznego systemu telekomunikacji, popełnia przestępstwo.

4. Przepis art. 9 ustawy z 1985 r. wprowadza immunitet dla funkcjonariuszy służb policyjnych stosujących kontrolę komunikowania się i przewiduje, iż w żadnym postępowaniu przed sądem lub trybunałem żadna ze stron nie może przedstawić dowodów sugerujących popełnienie przestępstwa z art. 1 ustawy z 1985 r. przez funkcjonariusza publicznego lub też wydanie takiej osobie nakazu uczynienia tego zgodnie z art. 2 ustawy z 1985 r.

5. Przepisy art. 2 - 6 ustawy z 1985 r. zawierają szczegółowe zasady wydawania przez Sekretarza Stanu MSW nakazów prowadzenia podsłuchu telefonicznego oraz ujawniania zebranych w ten sposób informacji. I tak art. 2 (2) ustawy z 1985 r. przewiduje: "Sekretarz Stanu MSW wydaje nakaz ... tylko wówczas, gdy uzna go za konieczny:
a) w interesie bezpieczeństwa narodowego;
b) w celu zapobieżenia bądź wykrycia sprawcy poważnego przestępstwa; c) w celu ochrony interesu gospodarczego Zjednoczonego Królestwa".
Rozważając konieczność wydania nakazu, Sekretarz Stanu musi brać pod uwagę możliwość zdobycia innymi drogami informacji uznanej za niezbędną (art. 2 (2) ustawy z 1985 r.).

6. W nakazie należy podać dane osoby upoważnionej do prowadzenia podsłuchu oraz szczegóły dotyczące podsłuchiwanych rozmów, jak np.: dane miejsca, z którego prowadzone będą te rozmowy oraz nazwiska osób podsłuchiwanych (art. 2 (1) oraz 3 ustawy z 1985 r.).
7. Nakaz musi być podpisany przez Sekretarza Stanu lub też, w sprawach nie cierpiących zwłoki, starszego stopniem funkcjonariusza publicznego wyraźnie upoważnionego przez Sekretarza Stanu do podpisania nakazu. Nakaz podpisany przez Sekretarza Stanu pozostaje w mocy przez dwa miesiące, natomiast podpisany przez upoważnionego funkcjonariusza - przed dwa dni robocze. W określonych okolicznościach nakaz można zmodyfikować lub ponowić (art. 4 i 5 ustawy z 1985 r.).

8. Art. 6 ustawy przewiduje między innymi ograniczenie zakresu, w jakim dopuszczalne jest ujawnianie, kopiowanie lub wstrzymywanie informacji uzyskanych na podstawie nakazu. 
9. Ustawa z 1985r. powołała też Sąd do Spraw Kontroli Komunikowania się (Dalej: Sąd). Sąd składa się z pięciu sędziów, prawników z co najmniej dziesięcioletnim stażem; pełnią oni swe obowiązki przez pięć lat i mogą zostać powołani na to stanowisko ponownie (art. 7 i załącznik 1 ustawy z 1985 r.).

10. Ktokolwiek uważa, iż - między innymi - jego rozmowy wychodzące lub przychodzące w ramach publicznego systemu telekomunikacji mogły być podsłuchiwane, może zwrócić się do Sądu o przeprowadzenie dochodzenia. O ile Sąd nie uzna skargi za niepoważną lub pieniacza, zobowiązany jest ustalić, czy w sprawie wydano nakaz, a jeśli tak - czy nastąpiło to zgodnie z ustawą z 1985 r. Czyniąc te ustalenia Sąd stosuje "zasady właściwe dla sądu rozpatrującego skargę na naruszenie prawa" (judicial review) (art. 7 (2) ustawy z 1985 r.).

11. Stwierdziwszy, że w sprawie nie nastąpiło naruszenie ustawy z 1985 r., Sąd informuje o tym skarżącego nie podając jednakże, czy brak naruszenia polegał na braku podsłuchu, czy też na prowadzeniu podsłuchu uzasadnionego zgodnie z ustawą z 1985 r. Dopatrzywszy się naruszenia, Sąd zobowiązany jest sporządzić sprawozdanie ze swych ustaleń dla premiera oraz uprawniony do powiadomienia skarżącego. Sąd ma też między innymi prawo zarządzić uchylenie nakazu oraz wypłatę odszkodowania skarżącemu. Sąd nie podaje uzasadnienia swych postanowień; od jego decyzji nie przysługuje odwołanie (art. 7 (7)-(8) ustawy z 1985 r.).

12. Ustawa z 1985 r. tworzy także urząd Komisarza (Commissioner) powoływanego przez premiera. Obowiązki Komisarza obejmują kontrolę wykonywania przez Sekretarz Stanu funkcji przydzielonych mu w przepisach art. 2 do 5 Ustawy z 1985 r., informowanie premiera o naruszeniach o tych przepisów, o których nie informował w swoich sprawozdaniach Sąd oraz przedstawianie premierowi rocznego sprawozdania z wykonania zadań. Sprawozdanie to musi zostać przedłożone Parlamentowi, chociaż premier może wykluczyć zeń wszelkie kwestie, których upublicznienie mogłoby zaszkodzić bezpieczeństwu narodowemu, zapobieganiu lub wykryciu poważnych przestępstw, bądź też dobru Zjednoczonego Królestwa. W sprawozdaniu należy podać, czy jakiekolwiek kwestie zostały zeń wykluczone (art. 8 ustawy z 1985 r.).

13. Ogólnie rzecz biorąc sprawozdania przedstawiane premierowi przez Komisarza wskazują na wzrost liczby wydawanych nakazów kontroli komunikowania się. Komisarz jest jednak przekonany, że we wszystkich przypadkach nowe nakazy są uzasadnione z mocy art. 2 Ustawy z 1985 r.

14. Ustawa z 1985 r. nie stosuje się do systemów telekomunikacji niezależnych od sieci publicznej, jak np. system wewnętrzny działający w Policji, służbach specjalnych, wojsku; nie istnieją żadne inne przepisy, które regulowałyby przechwytywanie rozmów prowadzonych w takich systemach.

15. Angielskie common law nie przewiduje środków prawnych przeciwko przechwytywaniu przez władze rozmów telefonicznych, nie nakłada bowiem "żadnych ogólnych ograniczeń na naruszenia prywatności jako takiego". Ten brak środków prawnych przeciwko takim naruszeniom spowodował, że Wielka Brytania przegrała w 1997 r. w Strasburgu proces w sprawie Halford. Sprawa to o tyle interesująca, że skargę wniosła kobieta, oficer policji, która popadła w konflikt z przełożonymi na tle domniemanej dyskryminacji jej jako kobiety w dostępie do wyższych stanowisk w Policji. W rezultacie jej rozmowy telefoniczne były przechwytywane przez Wydział Wewnętrzny Policji.

Węgry
1. Kwestię kontroli komunikowania się prowadzonej przez służby specjalne reguluje na Węgrzech ustawa z grudnia 1995 r. (ustawa Nr CXXV o Krajowych Służbach Bezpieczeństwa). przez ten ostatni termin ustawa rozumie Urząd Informacji (wywiad cywilny) oraz Krajowe Biuro Bezpieczeństwa (kontrwywiad cywilny).

2. Ustawa wymaga, aby organ służb uzyskał "zgodę organu niezależnego ... na przechwytywanie komunikowania się poprzez rozmowę telefoniczną lub podobnymi środkami przesyłania wiadomości".

3. Organ w sprawie tyczącej zagrożenia bezpieczeństwa narodowego, dyrektor generalny danej służby, może przedstawić wniosek o wyrażenie zgody na kontrolę komunikowania się. Zagrożenie dla "bezpieczeństwa narodowego" określone jest m.in. jako wrogie zagrożenie dla niepodległości lub integralności terytorialnej państwa, niejawne próby zmiany lub narażenia na niebezpieczeństwo politycznych, gospodarczych lub obronnych interesów państwa, zdrada ojczyzny, terroryzm, nielegalny handel bronią lub narkotykami oraz rozpowszechnianie określonych produktów lub technologii.

4. Wniosek musi zawierać:
1) określenie rodzaju i sposobu użycia środka operacyjnego, 
2) nazwisko osoby poddanej kontroli,
3) uzasadnienie konieczności zastosowania danego środka operacyjnego 
4) data rozpoczęcia i zakończenia stosowania środka
5) uzasadnienie udziału w danej sprawie organu służb specjalnych.

5. Jeżeli przechwytywanie korespondencji prowadzi się dla celów kontrwywiadowczych, zgodę wydaje wyłącznie Minister Sprawiedliwości. We wszystkich innych sprawach zgodę wydaje wyznaczony specjalnie do tych czynności sędzia. Oznacza to, że gdy służby specjalne prowadzą sprawę o np. nielegalny handel narkotykami, zgodę na podsłuch wydaje sędzia, gdy zaś podsłuchują jakąś placówkę dyplomatyczną - zgodę wydaje minister.

6. Ustawa określa maksymalny okres przechwytywania komunikowania się na 90 dni. Po przekroczeniu tego terminu dyrektor generalny danej służby ma obowiązek ubiegać się ponownie o zgodę. W razie nagłej potrzeby dyrektor generalny danej służby może wyrazić zgodę na stosowanie podsłuchu "na okres 72 godzin lub do czasu wydania decyzji przez sędziego albo Ministra Sprawiedliwości". Oznacza to, że w takim nagłym przypadku, po przedstawieniu wniosku o zgodę sędziemu lub ministrowi, podsłuch może być kontynuowany do czasu podjęcia decyzji o wyrażeniu lub nie wyrażeniu zgody.

7. Ustawa wprowadza nadto niezależny nadzór nad całym procesem przechwytywania komunikowania się osób. Ustawa powołała parlamentarną Komisję ds. Służb Specjalnych. przewodniczącym Komisji może być tylko poseł partii opozycyjnej. Minister odpowiedzialny za służby specjalne, którym nie może być szef MON, MSW, MS (w praktyce jest nim minister bez teki), przedstawia Komisji ogólne sprawozdanie co sześć miesięcy o "działaniach krajowych służb specjalnych". Ustawa zezwala członkom Komisji zadawać pytania ministrowi lub dyrektorowi generalnym służb o praktyce uzyskiwania zgody na stosowanie tajnych metod zbierania informacji. Komisja ma też prawo badać skargi na sprzeczne z prawem działania służb specjalnych oraz ma dostęp do wewnętrznych sprawozdań informacyjnych przygotowanych przez służby dla Rządu.

8. W ustawie brak jest przepisu tyczącego sposobu i długości przechowywania zebranych w sposób tajnych informacji w sprawach, w których nie skierowano aktu oskarżenia do sądu.

{PODZIEL}


Godło RP

P r o j e k t

USTAWA
z dnia ...............2000 r.

o zmianie ustawy o Straży Granicznej

Art. 1.
W ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462, z 1991 r. Nr 94, poz. 422, z 1992 r. Nr 54, poz. 254, z 1993 r. Nr 12, poz. 52, z 1994 r. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, Nr 34, poz. 163 i Nr 104, poz. 515, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 i Nr 124, poz. 583, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 770 oraz z 1999 r. Nr 110, poz. 1255) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 1:
a) po ust. 1 dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu:
1a. Nazwa Straż Graniczna, jej skrót SG oraz znak graficzny Straży Granicznej przysługuje wyłącznie formacji, o której mowa w ust. 1.
1b. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór znaku graficznego Straży Granicznej uwzględniając w nim wizerunek orła białego ustalony dla godła państwowego oraz ustalając kolorystykę tego znaku.,
b) w ust. 2:
- pkt 4 otrzymuje brzmienie:
?4) rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, w zakresie właściwości Straży Granicznej, a w szczególności:
a) przestępstw i wykroczeń dotyczących zgodności przekraczania granicy państwowej z przepisami, związanych z jej oznakowaniem oraz dotyczących wiarygodności dokumentów uprawniających do przekraczania granicy państwowej,
b) przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych wymienionych w art. 133 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego skarbowego,
c) przestępstw i wykroczeń pozostających w związku przekraczaniem granicy państwowej lub przemieszczaniem przez granicę państwową towarów oraz przedmiotów określonych w przepisach o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, o broni i amunicji, o materiałach wybuchowych, o ochronie dóbr kultury, o narodowym zasobie archiwalnym, o przeciwdziałaniu narkomanii oraz o ewidencji ludności i dowodach osobistych,
d) przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 114, poz. 739 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1126),
- pkt 8 otrzymuje brzmienie:
8) wykonywanie postanowień umów międzynarodowych w zakresie właściwości Straży Granicznej,,
c) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
2a. Straż Graniczna jest właściwa w sprawach rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw określonych w art. 228, 229 i 231 Kodeksu karnego popełnionych przez funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych.;
2) art. 2 otrzymuje brzmienie:
Art. 2. Organy administracji rządowej, jednostki samorządu terytorialnego oraz państwowe i inne jednostki organizacyjne są obowiązane współdziałać z organami Straży Granicznej oraz zapewnić im niezbędne warunki do wykonywania zadań określonych w ustawie.;
3) w art. 3 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
?1. Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony granicy państwowej oraz kontroli ruchu granicznego jest Komendant Główny Straży Granicznej, nadzorowany przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.;
4) w art. 3 ust. 2, 3, 5 i 6, art. 7a, art. 11 ust. 4, art. 12 ust. 1, art. 21, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 36 ust. 3, art. 44, art. 53 ust. 2, art. 60 ust. 2, art. 72 ust. 3, art. 75 ust. 2, art. 94, art. 118 ust. 3, art. 120 ust. 3, art. 141 ust. 2 i w art. 151 ust. 4 użyte w różnych przypadkach wyrazy Minister Spraw Wewnętrznych zastępuje się użytymi w odpowiednich przypadkach wyrazami minister właściwy do spraw wewnętrznych;
5) po art. 3 dodaje się art. 3a w brzmieniu:
Art. 3a. Do zakresu działania Komendanta Głównego Straży Granicznej należy w szczególności:
1) kierowanie prowadzonymi przez Straż Graniczną działaniami w zakresie ochrony granicy państwowej oraz kontroli ruchu granicznego,
2) analizowanie zagrożeń bezpieczeństwa granicy państwowej,
3) wykonywanie obowiązków głównego pełnomocnika granicznego Rzeczypospolitej Polskiej,
4) inicjowanie oraz przygotowywanie projektów aktów normatywnych dotyczących ochrony granicy państwowej oraz kontroli ruchu granicznego,
5) nadawanie regulaminów organizacyjnych komendom oddziałów Straży Granicznej oraz jednostkom organizacyjnym Komendy Głównej Straży Granicznej, a także nadawanie statutów ośrodkom szkolenia Straży Granicznej,
6) organizowanie i określanie zasad szkolenia zawodowego funkcjonariuszy oraz pracowników Straży Granicznej,
7) sprawowanie nadzoru nad terenowymi organami Straży Granicznej oraz nad ośrodkami szkolenia Straży Granicznej,
8) udział w przygotowaniu projektu budżetu państwa w zakresie dotyczącym Straży Granicznej, zgodnie z odrębnymi przepisami,
9) współdziałanie w zakresie realizowanych zadań z właściwymi organami państwowymi, jednostkami samorządu terytorialnego i organizacjami społecznymi,
10) prowadzenie współpracy międzynarodowej z organami instytucjami właściwymi w sprawach ochrony granic państwowych.;
6) art. 4 otrzymuje brzmienie:
Art. 4. 1. W razie ogłoszenia mobilizacji lub stanu wojny z powodu zbrojnej napaści na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jednostki organizacyjne Straży Granicznej mogą zostać włączone w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Rada Ministrów w porozumieniu z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób włączenia jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku określonym w ust. 1 oraz organy właściwe w tych sprawach.
Rozporządzenie powinno określić właściwość organów wojskowych oraz Straży Granicznej w sprawach dotyczących włączenia jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w skład Sił Zbrojnych, podmioty uprawnione do podejmowania decyzji w tych sprawach oraz zakres podporządkowania służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej właściwym organom wojskowym.
3. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady współdziałania Straży Granicznej z Siłami Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie ochrony granicy państwowej oraz organy właściwe w tych sprawach.
Rozporządzenie powinno określić organy Straży Granicznej oraz organy wojskowe właściwe w sprawach współdziałania, jego podstawowe formy, w szczególności w przypadku zagrożenia nienaruszalności granicy państwowej.;
7) art. 5 otrzymuje brzmienie:
Art. 5. 1. Terenowymi organami Straży Granicznej są:
1) komendanci oddziałów Straży Granicznej,
2) komendanci strażnic, granicznych placówek kontrolnych i dywizjonów Straży Granicznej.
2. Komendanta oddziału Straży Granicznej powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw wewnętrznych na wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej. Zastępcę komendanta oddziału Straży Granicznej powołuje i odwołuje Komendant Główny Straży Granicznej na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej.
3. W razie zwolnienia stanowiska komendanta oddziału, Komendant Główny Straży Granicznej, do czasu powołania nowego komendanta, powierza pełnienie obowiązków komendanta oddziału, na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, jego zastępcy lub wyznaczonemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej.
4. W razie czasowej niemożności sprawowania funkcji przez komendanta oddziału, Komendant Główny Straży Granicznej, do czasu ustania przeszkody w sprawowaniu tej funkcji przez dotychczasowego komendanta, nie dłużej jednak niż na 6 miesięcy, powierza pełnienie obowiązków komendanta jednemu z jego zastępców lub wyznaczonemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej.
5. Komendanta strażnicy, komendanta granicznej placówki kontrolnej i dywizjonu Straży Granicznej oraz ich zastępców powołuje i odwołuje Komendant Główny Straży Granicznej na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej.
6. W razie zwolnienia stanowiska komendanta strażnicy, komendanta granicznej placówki kontrolnej lub komendanta dywizjonu, właściwy komendant oddziału, do czasu powołania nowego komendanta, powierza pełnienie obowiązków komendanta strażnicy, granicznej placówki kontrolnej lub dywizjonu, na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, jednemu z jego zastępców lub wyznaczonemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej.
7. W razie czasowej niemożności sprawowania funkcji komendanta strażnicy, komendanta granicznej placówki kontrolnej lub komendanta dywizjonu, właściwy komendant oddziału, do czasu ustania przeszkody w sprawowaniu tej funkcji przez dotychczasowego komendanta, nie dłużej jednak niż na 6 miesięcy, powierza pełnienie obowiązków komendanta strażnicy, granicznej placówki kontrolnej lub dywizjonu jednemu z jego zastępców lub wyznaczonemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej.
8. Komendanci oddziałów, strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych i dywizjonów Straży Granicznej są przełożonymi wszystkich podległych im funkcjonariuszy.?;
8) po art. 5 dodaje się art. 5a w brzmieniu:
?Art. 5a. 1. Komendant Główny Straży Granicznej wykonuje swoje zadania przy pomocy podległego mu urzędu - Komendy Głównej Straży Granicznej, zwanej dalej ?Komendą Główną?.
2. Komendanci oddziałów, strażnic, granicznych placówek kontrolnych oraz dywizjonów wykonują swoje zadania przy pomocy podległych im urzędów ? komend oddziałów, strażnic, granicznych placówek kontrolnych i dywizjonów.
3. W stosunku do pracowników zatrudnionych w Komendzie Głównej zadania dyrektora generalnego urzędu przewidziane w ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 49, poz. 483, Nr 70, poz. 778 i Nr 110, poz. 1225) wykonuje Komendant Główny Straży Granicznej.?;
9) art. 6 otrzymuje brzmienie:
?Art.6. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, tworzy i znosi oddziały Straży Granicznej uwzględniając nadanie im nazwy, określenie siedziby oraz terytorialnego zasięgu działania.
2. Komendant Główny Straży Granicznej, w drodze zarządzenia,:
1) tworzy i znosi strażnice, graniczne placówki kontrolne oraz dywizjony, a także określa ich terytorialny zasięg działania,
2) określa liczbę i rodzaj etatów w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej,
3) określa szczegółowy zakres zadań terenowych organów Straży Granicznej oraz organizację Komendy Głównej, komend oddziałów,
strażnic, granicznych placówek kontrolnych i dywizjonów.
3. Komendant Główny Straży Granicznej może, w drodze zarządzenia,
tworzyć i znosić ośrodki szkolenia oraz określać ich organizację i zakres działania.
4. Komendanta ośrodka szkolenia powołuje i odwołuje Komendant Główny Straży Granicznej. Komendant ośrodka szkolenia jest przełożonym wszystkich podległych mu funkcjonariuszy.?;
10) dodaje się art. 6a w brzmieniu:
?Art. 6a. W postępowaniu administracyjnym, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Straży Granicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, organami wyższego stopnia są:
1) w stosunku do komendanta strażnicy, granicznej placówki kontrolnej oraz dywizjonu Straży Granicznej - komendant oddziału Straży Granicznej,
2) w stosunku do Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Warszawa-Okęcie ? Komendant Główny Straży Granicznej,
3) w stosunku do komendanta oddziału Straży Granicznej ? Komendant Główny Straży Granicznej.?;
11) po art. 7b dodaje się art. 7c w brzmieniu:
?Art. 7c. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii przedstawicieli zainteresowanego kościoła lub związku wyznaniowego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób sprawowania działalności duszpasterskiej w Straży Granicznej, w zakresie określonym w odrębnych przepisach.?;
12) w art. 9:
a) w ust. 1 wyrazy ?w zakresie określonym ustawą o ochronie granicy państwowej oraz innymi ustawami? zastępuje się wyrazami ?w zakresie określonym w art. 1 ust. 2 pkt 4 i w ust. 2a?,
b) ust. 1a otrzymuje brzmienie:
?1a. Straż Graniczna, w celu realizacji ustawowych zadań, ma prawo korzystać z informacji o osobie, uzyskanych przez Policję, Urząd Ochrony Państwa i Inspekcję Celną w czasie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych.?,
c) ust. 2 skreśla się,
d) w ust. 5 wyrazy ?godności obywateli oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka? zastępuje się wyrazami ?godności oraz przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela?,
e) w ust. 6 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: ?Funkcję głównego pełnomocnika granicznego pełni Komendant Główny Straży Granicznej?,
f) w ust. 7 po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu:
?6a) zakres oraz szczegółowe zasady szkolenia funkcjonariuszy pracowników Straży Granicznej,?;
13) w art. 9b:
a) w ust. 2 i 3 wyrazy ?art. 7a ustawy o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych? zastępuje się wyrazami ?art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o niektórych uprawnieniach pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz funkcjonariuszy i pracowników urzędów nadzorowanych przez tego ministra (Dz. U. Nr 106, poz. 491, z 1997 r. Nr 70, poz. 443, Nr 141, poz. 943 oraz z 1998 r. Nr 131, poz. 860)?,
b) w ust. 4 po wyrazie ?wynagrodzenie? stawia się kropkę, a wyrazy ?wypłacane z funduszu operacyjnego? skreśla się,
c) dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
?4a. Koszty podejmowanych przez Straż Graniczną czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz wynagrodzenia osób, o których mowa w ust. 1, w zakresie których, ze względu na ochronę określoną w art. 9c ust. 1, nie mogą być stosowane przepisy o finansach publicznych i rachunkowości, pokrywane są z tworzonego na ten cel funduszu operacyjnego.?,
d) ust. 5 otrzymuje brzmienie:
?5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze zarządzenia, stanowiące tajemnicę państwową, zasady tworzenia i gospodarowania funduszem operacyjnym?;
14) w art. 9c:
a) dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
?2a. Organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego są obwiązane do udzielania Straży Granicznej w granicach swojej właściwości niezbędnej pomocy w zakresie wydawania i zabezpieczania dokumentów, o których mowa w ust. 2.?,
b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
?3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, określi w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb wydawania i posługiwania się, a także przechowywania dokumentów, o których mowa w ust. 2, uwzględniając rodzaje dokumentów i cel w jakim są wydawane, organy i osoby uprawnione do wydawania, posługiwania się i przechowywania dokumentów, czas na jaki są wydawane dokumenty, czynności zapewniające ochronę dokumentów oraz sposób ich przechowywania i ewidencji.?;
15) w art. 9d wyrazy ?art. 7a ustawy o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych? zastępuje się wyrazami ?art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o niektórych uprawnieniach pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz funkcjonariuszy i pracowników urzędów nadzorowanych przez tego ministra (Dz.U. Nr 106, poz. 491, z 1997 r. Nr 70, poz. 443, Nr 141, poz. 943 oraz z 1998 r. Nr 131, poz. 860)?;
16) art. 9e otrzymuje brzmienie:
?Art. 9e. 1. Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, podejmowanych przez Straż Graniczną w celu zapobieżenia lub wykrycia przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego, oraz ustalenia ich sprawców, a także uzyskania i utrwalenia dowodów przestępstw:
1) określonych w art. 264 Kodeksu karnego,
2) określonych w art. 270-275 Kodeksu karnego w zakresie dokumentów uprawniających do przekraczania granicy państwowej,
3) skarbowych, jeżeli wartość przedmiotu czynu lub uszczuplenie należności publicznej przekraczają pięćdziesięciokrotną wysokość najniższego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie odrębnych przepisów,
4) pozostających w związku z przekraczaniem granicy państwowej lub przemieszczaniem przez granicę państwową towarów oraz przedmiotów określonych w przepisach o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, o broni, amunicji oraz o materiałach wybuchowych, a także o przeciwdziałaniu narkomanii,
5) określonego w art. 103 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (Dz.U. Nr 114, poz. 739 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1126),
6) określonych w art. 228, 229 i 231 Kodeksu karnego popełnionych przez funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych,
7) ściganych na mocy umów międzynarodowych, gdy inne środki, w szczególności, o których mowa w art. 218 § 1 i art. 237 § 1 Kodeksu postępowania karnego, okazały się bezskuteczne albo zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że będą nieskuteczne lub nieprzydatne, sąd okręgowy, na pisemny wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej, złożony po uzyskaniu
pisemnej zgody Prokuratora Generalnego lub na pisemny wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego miejscowo prokuratora okręgowego, może w drodze postanowienia, zarządzić kontrolę operacyjną.
2. Postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje sąd okręgowy właściwy miejscowo ze względu na siedzibę organu Straży Granicznej składającego wniosek.
3. W przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy mogłoby to spowodować utratę informacji lub zatarcie albo zniszczenie dowodów przestępstwa, Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej może zarządzić, po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego prokuratora, o którym mowa w ust. 1, kontrolę operacyjną, zwracając się jednocześnie do właściwego miejscowo sądu okręgowego z wnioskiem o wydanie postanowienia w tej sprawie.
W razie nie udzielenia przez sąd zgody w terminie 5 dni od dnia zarządzenia kontroli operacyjnej, organ zarządzający wstrzymuje kontrolę operacyjną oraz dokonuje protokolarnego, komisyjnego zniszczenia materiałów, zgromadzonych podczas jej stosowania.
4. Sąd okręgowy może zezwolić, na pisemny wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej lub komendanta oddziału Straży Granicznej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego prokuratora, na odstąpienie od zniszczenia materiałów, o których mowa w ust. 3, jeżeli stanowią one dowód popełnienia przestępstwa określonego w ust. 1.
5. W przypadku zarządzenia kontroli operacyjnej wobec osoby podejrzanej lub oskarżonego, we wniosku organu Straży Granicznej o zarządzenie kontroli operacyjnej zamieszcza się informację o toczącym się wobec tej osoby postępowaniu.
6. Kontrola operacyjna jest prowadzona niejawnie i polega na:
1) kontrolowaniu treści korespondencji,
2) kontrolowaniu zawartości przesyłek,
3) stosowaniu środków technicznych umożliwiających uzyskiwanie w sposób niejawny informacji i dowodów oraz ich utrwalanie, a w szczególności treści rozmów telefonicznych i innych informacji przekazywanych przy pomocy sieci telekomunikacyjnych.
7. Wniosek organu Straży Granicznej, o którym mowa ust. 1, o zarządzenie przez sąd kontroli operacyjnej, powinien zawierać w szczególności:
1) numer sprawy, a jeżeli został ustalony, również jej kryptonim,
2) opis przestępstwa z podaniem jego kwalifikacji prawnej,
3) okoliczności uzasadniające potrzebę zastosowania kontroli operacyjnej, w tym stwierdzonej albo prawdopodobnej bezskuteczności lub nieprzydatności innych środków,
4) dane osoby, wobec której stosowana będzie kontrola operacyjna i wskazanie miejsca jej stosowania,
5) cel, czas i rodzaj prowadzonej kontroli operacyjnej, o której mowa w ust. 6.
8. Kontrolę operacyjną zarządza się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Sąd okręgowy może, na pisemny wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej lub komendanta oddziału Straży Granicznej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego prokuratora, na okres nie dłuższy niż kolejne 3 miesiące, wydać postanowienie o jednorazowym przedłużeniu kontroli operacyjnej, jeżeli nie ustały przyczyny zarządzenia tej kontroli.
9. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy podczas stosowania kontroli operacyjnej pojawią się nowe okoliczności istotne dla zapobieżenia lub wykrycia przestępstwa albo ustalenia sprawców i uzyskania dowodów przestępstwa, sąd okręgowy, na pisemny wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej lub komendanta oddziału Straży Granicznej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego prokuratora, może wydać postanowienie o kontroli operacyjnej prowadzonej przez czas oznaczony również po upływie okresów, o których mowa w ust. 8.
10. Do wniosków, o których mowa w ust. 3, 4, 8 i 9, stosuje się
odpowiednio ust. 7.
11. Wnioski, o których mowa w ust. 1, 3, 4, 8 i 9, sąd okręgowy rozpoznaje jednoosobowo, przy czym czynności sądu związane z rozpoznaniem tych wniosków są wykonywane w warunkach przewidzianych dla przekazywania, przechowywania i udostępniania informacji niejawnych oraz z odpowiednim zastosowaniem przepisów wydanych na podstawie art. 181 § 2 Kodeksu postępowania karnego. W posiedzeniu sądu może wziąć udział wyłącznie prokurator i przedstawiciel organu Straży Granicznej wnioskującego o zarządzenie kontroli operacyjnej.
12. Przedsiębiorcy prowadzący działalność telekomunikacyjną w sieciach publicznych są obowiązani do zapewnienia na własny koszt warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających prowadzenie przez Straż Graniczną kontroli operacyjnej.
13. Kontrola operacyjna powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn jej zarządzenia, najpóźniej jednak z upływem okresu, na który została wprowadzona.
14. Organ Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 1, informuje właściwego prokuratora, o wynikach kontroli operacyjnej po jej zakończeniu, a na jego żądanie również o przebiegu tej kontroli.
15. W przypadku uzyskania dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub mających znaczenie dla toczącego się postępowania karnego, Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej przekazuje właściwemu prokuratorowi wszystkie materiały zgromadzone podczas stosowania kontroli operacyjnej z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego.
W postępowaniu przed sądem, w odniesieniu do tych materiałów, stosuje się odpowiednio przepis art. 393 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego.
16. Osobie, w stosunku do której była stosowana kontrola operacyjna, nie udostępnia się materiałów zgromadzonych podczas stosowania kontroli operacyjnej.
17. Zgromadzone podczas stosowania kontroli operacyjnej, materiały nie zawierające dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego, przechowuje się po zakończeniu kontroli przez okres 2 miesięcy, a następnie dokonuje się ich protokolarnego, komisyjnego zniszczenia. Zniszczenie materiałów zarządza organ Straży Granicznej, który wnioskował o zarządzenie kontroli operacyjnej.
18. Na postanowienia sądu, w przedmiocie kontroli operacyjnej, o których mowa w ust. 1, 3, 8 i 9 a także na postanowienie sądu w przedmiocie odstąpienia od zniszczenia materiałów zgromadzonych podczas stosowania kontroli operacyjnej, o którym mowa w ust. 4, przysługuje zażalenie organowi Straży Granicznej, który złożył wniosek o wydanie tego postanowienia. Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
19. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób dokumentowania kontroli operacyjnej oraz przechowywania i przekazywania wniosków i zarządzeń, a także przechowywania, przekazywania oraz przetwarzania i niszczenia materiałów uzyskanych podczas stosowania tej kontroli, uwzględniając potrzebę zapewnienia niejawnego charakteru podejmowanych czynności i uzyskanych materiałów oraz wzory stosowanych druków i rejestrów.? ;
17) po art. 9e dodaje się art. 9f i 9g w brzmieniu:
?Art. 9f. 1. W sprawach o przestępstwa określone w art. 228 i 229 Kodeksu karnego, popełnione przez funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych oraz o przestępstwo określone w art. 264 § 3 Kodeksu karnego, czynności operacyjno-rozpoznawcze, zmierzające do sprawdzenia uzyskanych wcześniej, wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz ustalenia sprawców i uzyskania dowodów przestępstwa, mogą polegać na dokonaniu w sposób niejawny nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także przyjęciu lub wręczeniu korzyści majątkowej.
2. Czynności operacyjno-rozpoznawcze, o których mowa w ust. 1, mogą polegać także na złożeniu propozycji nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także przyjęcia lub wręczenia korzyści majątkowej.
3. Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej może zarządzić, na czas określony, czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego miejscowo prokuratora okręgowego, którego bieżąco informuje o wynikach przeprowadzonych czynności. Prokurator może zarządzić zaniechanie czynności w każdym czasie.
4. Czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, zarządza się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej może, po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego prokuratora, jednorazowo przedłużyć stosowanie czynności, na okres nie dłuższy niż kolejne 3 miesiące, jeżeli nie ustały przyczyny ich zarządzenia.
5. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy podczas stosowania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, pojawią się nowe okoliczności istotne dla sprawdzenia uzyskanych wcześniej, wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz ustalenia sprawców i uzyskania dowodów przestępstwa, Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej może, po uzyskaniu
pisemnej zgody właściwego prokuratora, zarządzić kontynuowanie czynności przez czas oznaczony po upływie okresów, o których mowa w ust. 4.
6. Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą być stosowane środki techniczne umożliwiające uzyskiwanie i utrwalanie treści informacji oraz obrazu lub dźwięku.
7. W przypadku uzyskania dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub mających znaczenie dla toczącego się postępowania karnego, Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej przekazuje prokuratorowi okręgowemu wszystkie materiały zgromadzone podczas stosowania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego. W postępowaniu przed sądem, w odniesieniu do tych materiałów, stosuje się odpowiednio przepis art. 393 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego.
8. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzania i dokumentowania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, uwzględniając potrzebę zapewnienia niejawnego charakteru podejmowanych czynności i uzyskanych materiałów oraz wzory stosowanych druków i rejestrów.
Art. 9g. 1. Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych w celu udokumentowania przestępstw, o których mowa w art. 9e ust. 1, albo ustalenia tożsamości osób uczestniczących w tych przestępstwach lub przejęcia przedmiotów przestępstwa, Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej może zarządzić niejawne nadzorowanie wytwarzania, przemieszczania, przechowywania i obrotu przedmiotami przestępstwa, jeżeli nie stworzy to zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego.
2. O zarządzeniu, o którym mowa w ust. 1, zawiadamia się niezwłocznie właściwego miejscowo prokuratora okręgowego, który może nakazać zaniechanie czynności w każdym czasie.
3. Organ Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 1, bieżąco informuje prokuratora okręgowego o wynikach przeprowadzonych czynności.
4. Stosownie do zarządzenia, o którym mowa w ust. 1, organy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorcy są obowiązani dopuścić do dalszego przewozu przesyłki zawierające przedmioty przestępstwa w stanie nienaruszonym lub po ich usunięciu albo zastąpieniu w całości lub w części.
5. W przypadku uzyskania dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub mających znaczenie dla toczącego się postępowania karnego, Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej przekazuje prokuratorowi okręgowemu wszystkie materiały zgromadzone podczas stosowania czynności, o których mowa w ust. 1, w razie potrzeby z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego. W postępowaniu przed sądem, w odniesieniu do tych materiałów, stosuje się przepis art. 393 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego.
6. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzania i dokumentowania czynności, o których mowa w ust.1, uwzględniając potrzebę zapewnienia niejawnego charakteru podejmowanych czynności i uzyskanych materiałów oraz wzory stosowanych druków i rejestrów.";
18) po art. 10 dodaje się art. 10a i 10b w brzmieniu:
?Art. 10a. 1. Straż Graniczna, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 9e, może uzyskiwać informacje, w tym także tajne i poufne, gromadzić je, sprawdzać oraz przetwarzać.
2. Straż Graniczna może pobierać, gromadzić i wykorzystywać w celach wykrywczych i identyfikacyjnych odciski linii papilarnych, zdjęcia oraz dane, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. Nr 133, poz. 883 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136), o osobach podejrzanych o popełnienie przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, a także o osobach o nieustalonej tożsamości lub usiłujących ukryć swą tożsamość.
3. Straż Graniczna może uzyskiwać, gromadzić i przetwarzać informacje ze zbiorów danych prowadzonych przez organy władzy publicznej, w tym dane osobowe, w szczególności z Krajowego Rejestru Skazanych oraz z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności. Administratorzy danych gromadzonych w tych rejestrach są obowiązani do ich nieodpłatnego udostępniania.
4. Organy administracji rządowej lub organy samorządu terytorialnego prowadzące rejestry, o których mowa w ust. 3, mogą, w drodze decyzji, wyrazić zgodę na udostępnianie za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych informacji zgromadzonych w rejestrach jednostkom organizacyjnym Straży Granicznej, bez konieczności składania pisemnych wniosków, jeżeli jednostki te:
1) posiadają urządzenia umożliwiające ustalenie osoby, która uzyskała dane, czasu i celu ich przekazania oraz zakresu uzyskanych danych,
2) posiadają zabezpieczenia techniczne i organizacyjne uniemożliwiające wykorzystanie danych przez osoby nieuprawnione,
przy ich udostępnianiu za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, oraz
3) wykonują zadania albo prowadzą czynności, których zakres lub specyfika uzasadnia udostępnianie im tych informacji.
Art. 10b. 1. Dane identyfikujące użytkownika sieci telekomunikacyjnej lub zakończenia sieci, między którymi wykonano połączenie, oraz dane dotyczące uzyskania lub próby uzyskania połączenia między określonymi zakończeniami sieci, a także okoliczności i rodzaje wykonanego połączenia, mogą być ujawnione Straży Granicznej oraz przetwarzane przez Straż Graniczną wyłącznie w celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw.
2. Ujawnienie danych, o których mowa w ust. 1, następuje:
1) na pisemny wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej lub komendanta oddziału Straży Granicznej,
2) na ustne żądanie każdego funkcjonariusza wykonującego czynności służbowe:
a) na pisemne polecenie sądu lub prokuratora,
b) w celu ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,
c) związane z prowadzeniem pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa,
3) automatycznie drogą elektroniczną funkcjonariuszom wykorzystującym systemy teleinformatyczne wspomagające przyjmowanie zgłoszeń alarmowych od obywateli.
3. Przedsiębiorcy prowadzący działalność w dziedzinie telekomunikacji w sieciach publicznych są obowiązani udostępnić na koszt własny dane, o których mowa w ust. 1, funkcjonariuszom, wskazanym we wniosku właściwego organu Straży Granicznej lub funkcjonariuszom, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3.
4. Ujawnienie Straży Granicznej danych, o których mowa w ust. 1, może nastąpić za pomocą sieci telekomunikacyjnych, bez konieczności składania pisemnych wniosków, jeżeli:
1) sieci te są wyposażone w:
a) urządzenia umożliwiające zachowanie informacji kto, kiedy oraz jakie dane uzyskał,
b) zabezpieczenia techniczne i organizacyjne uniemożliwiające wykorzystanie danych przez osoby nieuprawnione, przy ich udostępnianiu za pomocą urządzeń teletransmisyjnych,
2) jest to uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonywanych przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej zadań albo prowadzonych przez nie czynności.
5. Materiały uzyskane w wyniku czynności podjętych na podstawie ust. 1, które zawierają informacje mające znaczenie dla postępowania karnego, Straż Graniczna przekazuje właściwemu prokuratorowi.
6. Materiały uzyskane w wyniku czynności podjętych na podstawie ust. 1, które nie zawierają informacji mających znaczenie dla postępowania karnego, podlegają niezwłocznemu komisyjnemu i protokolarnemu zniszczeniu.?;
19) w art. 11:
a) w ust. 1:
- pkt 4-6 otrzymują brzmienie:
?4) legitymowania lub ustalania w inny sposób tożsamości osoby,
5) zatrzymywania osób w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw oraz doprowadzania ich do właściwego organu Straży Granicznej,
6) przeszukiwania osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw,?,
- po pkt 6 dodaje się pkt 6a i 6b w brzmieniu:
?6a) obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych służących do rejestracji obrazu i dźwięku, zdarzeń na drogach oraz w innych miejscach publicznych,
6b) zatrzymywania pojazdów i wykonywania innych czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego w trybie i przypadkach określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. ? Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, Nr 123, poz. 779, Nr 160, poz. 1086, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 133, poz. 872, z 1999 r. Nr 106, poz. 1216 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 43, poz. 483) ,?,
b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
?2. Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 4-6a, uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy Policji przysługują odpowiednio funkcjonariuszom Straży Granicznej.?,
c) ust. 2b otrzymuje brzmienie:
?2b. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania badań lekarskich, o których mowa w ust. 2a.
Rozporządzenie powinno określić osoby przeprowadzające badania, miejsce przeprowadzenia badań oraz zakres prowadzonej w tych sprawach dokumentacji.?,
d) skreśla się ust. 2c,
e) ust. 2d otrzymuje brzmienie:
?2d. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej przeznaczone dla osób zatrzymanych oraz regulamin pobytu w tych pomieszczeniach.
Rozporządzenie powinno określić wyposażenie pomieszczeń dla osób zatrzymanych, podmioty kontrolujące te pomieszczenia, zakres prowadzonej dokumentacji, a także szczegółowe uprawnienia i obowiązki osób zatrzymanych.?,
f) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
?3. W związku ze ściganiem sprawców przestępstw i wykroczeń, których zwalczanie należy do ustawowych zadań Straży Granicznej, funkcjonariusze Straży Granicznej mogą wykonywać uprawnienia określone w ust. 1 pkt 4-6a także poza obszarem strefy nadgranicznej.?;
20) w art. 11a w ust. 1 wyrazy ?celnych i dewizowych? skreśla się,
21) w art. 14:
a) w ust. 2 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
?6) wpływa na obszar strefy zamkniętej lub niebezpiecznej dla żeglugi lub
rybołówstwa,?,
b) w ust. 3 wyrazy ?i 2? skreśla się;
22) w art. 15:
a) wyrazy ?na których pokładzie zostało popełnione przestępstwo? zastępuje się wyrazami ?gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa na ich pokładzie lub na skutek zawiadomienia o popełnieniu na nim przestępstwa,?,
b) w pkt 2 po wyrazie ?narusza? dodaje się wyrazy ?spokój lub?,
c) w pkt 4 wyrazy ?albo urzędnik konsularny państwa, do którego należy statek, wzywa pomocy dowódcy jednostki pływającej Straży Granicznej? zastępuje się wyrazami ?lub urzędnik konsularny państwa bandery statku zwróci się do właściwych organów polskich o pomoc?;
23) w art. 19 w ust. 1 wyrazy ?jednostkę pływającą, o której mowa? zastępuje się wyrazami ?urządzenie pływające, o którym mowa?;
24) po art. 19 dodaje się art. 19a w brzmieniu:
?Art. 19a. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, wymagania dotyczące technicznego i pozatechnicznego bezpieczeństwa żeglugi jednostek pływających Straży Granicznej. Rozporządzenie powinno w szczególności określić wymagania w zakresie budowy stałych urządzeń i wyposażenia statków oraz wyposażenia w środki ratunkowe.
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może, w drodze zarządzenia, uznać za obowiązujące w stosunku do jednostek pływających Straży Granicznej, przepisy techniczne z zakresu budowy i wyposażenia statków wydane przez polską instytucję klasyfikacyjną.?;
25) w art. 22 skreśla się ust. 2 oraz oznaczenie ust. 1;
26) art. 28 otrzymuje brzmienie:
?Art.28. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, sposób postępowania Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej w stosunku do obcych, cywilnych i wojskowych statków powietrznych, w tym statków bezzałogowych, przekraczających granicę państwową bez wymaganego zezwolenia. Rozporządzenie powinno określić podmioty właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na loty w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej.?;
27) w art. 30 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
?2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór flagi Straży Granicznej, okoliczności i warunki jej podnoszenia oraz sposób oznakowania jednostek pływających i statków powietrznych, a także znaki rozpoznawcze używane przez statki powietrzne w nocy, uwzględniając sposób umieszczania flagi na jednostkach pływających oraz znaków, umożliwiający szybką
identyfikację jednostek pływających i statków powietrznych.?;
28) w art. 31 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
?3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Straży Granicznej, w tym w stosunku do osób, o których mowa w ust. 2.
Rozporządzenie powinno określić etapy postępowania kwalifikacyjnego, rodzaje składanych przez kandydatów dokumentów, w tym wzór kwestionariusza osobowego, a także cechy preferencyjne kandydatów nie mających wykształcenia średniego, których posiadanie jest szczególnie przydatne do pełnienia służby w Straży Granicznej.?;
29) w art. 32 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
?1a. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, tworzy i znosi komisje lekarskie, o których mowa w ust. 1, oraz określa ich organizację.
Rozporządzenie powinno określić nazwę komisji, jej siedzibę oraz strukturę organizacyjną.?;
30) w art. 34:
a) w ust. 4 po wyrazach ?funkcjonariuszy - kobiet? dodaje się wyrazy ?oraz poborowych?,
b) ust. 5 skreśla się;
31) w art. 35:
a) w ust. 3 po wyrazach ?Komendant Główny Straży Granicznej? skreśla się przecinek i dodaje wyrazy ?z urzędu albo?,
b) w ust. 4 wyrazy ?na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej? zastępuje się wyrazami ?z urzędu albo na wniosek komendanta oddziału lub komendanta ośrodka szkolenia Straży Granicznej?;
32) po art. 39 dodaje się art. 39a w brzmieniu:
?Art.39a. 1. Funkcjonariusza zwolnionego lub odwołanego z zajmowanego stanowiska można przenieść do dyspozycji właściwego przełożonego, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe albo zwolnienie ze służby. Okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji nie może być dłuższy niż 1 rok.
2. W okresie pozostawania w dyspozycji funkcjonariusz nie wykonuje obowiązków służbowych zachowując prawo do uposażenia i innych świadczeń przysługujących na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
3. Funkcjonariusz przeniesiony do dyspozycji jest obowiązany do podjęcia obowiązków służbowych w każdym czasie na polecenie właściwego przełożonego.
4. Okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji wlicza się do okresu służby, od którego zależą uprawnienia funkcjonariuszy.
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, przełożonych właściwych do przenoszenia funkcjonariuszy do dyspozycji, rodzaje stanowisk na których możliwe jest przeniesienie do dyspozycji, warunki i tryb przenoszenia oraz szczegółowe zasady pozostawania w dyspozycji, a także pełnienia służby w tym okresie.
Rozporządzenie powinno określić sposób pełnienia służby uwzględniając posiadane przez funkcjonariusza kwalifikacje oraz predyspozycje do pełnienia służby na określonym stanowisku służbowym.?;
33) w art. 40 w ust. 2 w pkt 2 wyraz ?obszaru? zastępuje się wyrazami ?terytorialnego zasięgu?;
34) w art. 41 w ust. 1 zdanie drugie otrzymuje brzmienie ?W okresie tym funkcjonariuszowi przysługuje uposażenie stosownie do powierzonego stanowiska, lecz nie niższe od dotychczasowego.?;
35) w art. 42:
a) w ust. 2 dodaje się pkt 5 w brzmieniu:
?5) upływu okresu jednego roku pozostawania w dyspozycji, gdy nie ma możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe.?,
b) skreśla się ust. 4;
36) w art. 43:
a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
?1. Funkcjonariusza zawiesza się w czynnościach służbowych na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, w razie jego tymczasowego aresztowania lub wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Jeżeli okres tymczasowego aresztowania jest dłuższy niż 3 miesiące, zawieszenie ulega z mocy prawa przedłużeniu do czasu zakończenia tymczasowego aresztowania.?,
b) w ust. 2 wyraz ?oraz? zastępuje się wyrazem ?lub?,
c) w ust. 3 po wyrazach ?W szczególnie uzasadnionych przypadkach? dodaje się przecinek oraz wyrazy ?w sprawach, o których mowa w ust. 2,? ;
37) w art. 45:
a) w ust. 1 w pkt 4 wyraz ?wyrokiem? zastępuje się wyrazem ?orzeczeniem?,
b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
?2. Funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadkach:
1) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kolejnych opiniach, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy,
2) skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo inne niż określone w ust. 1 pkt 4,
3) powołania do innej służby państwowej, a także objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego lub stowarzyszeniach,
4) nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej,
5) gdy wymaga tego ważny interes służby,
6) nie wyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe, z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2,
7) rozformowanie jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz pełni służbę, lub zmniejszenia jej stanu etatowego, jeżeli przeniesienie funkcjonariusza do innej jednostki lub na niższe stanowisko nie jest możliwe,
8) upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.?,
c) dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
?5. Zwolnienie funkcjonariusza przeniesionego do dyspozycji, w przypadku określonym w art. 42 ust. 2 pkt 5, w razie nie wyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe następuje po upływie 6 miesięcy.?;
38) po art. 45 dodaje się art. 45a w brzmieniu:
?Art.45a. 1. Stosunek służbowy ulega wygaśnięciu w przypadku:
1) śmierci funkcjonariusza,
2) stwierdzenia zaginięcia funkcjonariusza.
2. Rozkaz personalny o wygaśnięciu stosunku służbowego wydaje się na podstawie skróconego aktu zgonu albo ostatecznej decyzji ministra właściwego do spraw wewnętrznych o stwierdzeniu zaginięcia funkcjonariusza.?;
39) art. 46 otrzymuje brzmienie:
?Art. 46. 1. Uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej z powodu jej niezgodności z prawem stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne.
2. Jeżeli zwolniony funkcjonariusz w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 45 ust. 3.
3. Jeżeli po przywróceniu do służby okaże się, że mimo zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia służby funkcjonariusz nie może zostać do niej dopuszczony, gdyż po zwolnieniu zaistniały okoliczności powodujące niemożność jej pełnienia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5, chyba że zaistnieje inna podstawa zwolnienia.
4. Prawo do uposażenia powstaje z dniem podjęcia służby, chyba że po zgłoszeniu do służby zaistniały okoliczności usprawiedliwiające niepodjęcie tej służby.
5. Funkcjonariuszowi przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za 1 miesiąc. Takie samo świadczenie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 3.
6. W zakresie innych praw niż określone w ust. 1-5, wynikających ze stosunku służbowego, okres za który przyznano świadczenie pieniężne, uważa się za równorzędny ze służbą. Okresu pozostawania poza służbą nie uważa się za przerwę w służbie, której skutkiem byłaby utrata uprawnień uzależnionych od nieprzerwanej służby.?;
40) w art. 47:
a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
?1. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 i ust. 2 pkt 1 i 3-7 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że funkcjonariusz zgłosi pisemne wystąpienie ze służby.?,
b) w ust. 2 wyrazy ?3 miesięcy? zastępuje się wyrazami ?1 miesiąca?; 41) w art. 48 w ust. 1 wyrazy ?w art. 45 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2 pkt 2,3,5 i 7? zastępuje się wyrazami ?w art. 45 ust. 1 pkt 3 i 4, ust. 2 pkt 2,3,5 i 7 oraz ust. 3?;
42) po art. 50 dodaje się art. 50a w brzmieniu:
?Art.50a. Komendant Główny Straży Granicznej określi, w drodze zarządzenia, sposób prowadzenia przez przełożonych dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem służbowym funkcjonariuszy, sposób prowadzenia akt osobowych oraz wzory dokumentów w tych sprawach w zakresie nieuregulowanym innymi przepisami wydanymi na podstawie ustawy.
Rozporządzenie powinno określić sposób zakładania akt osobowych funkcjonariuszy, rodzaje gromadzonych w nich dokumentów oraz sposób ich ewidencjonowania.?;
43) w art. 53 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
?1. Na stopnie chorążych Straży Granicznej mianuje Komendant Główny Straży Granicznej.?;
44) w art. 55 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
?2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres oraz sposób prowadzenia przeszkolenia specjalistycznego, o którym mowa w ust. 1. Rozporządzenie powinno określić formy, w jakich prowadzone jest przeszkolenie, sposób składania egzaminu, a także jednostki organizacyjne prowadzące przeszkolenie.?;
45) art. 56 otrzymuje brzmienie:
?Art. 56. Mianowanie na kolejny wyższy stopień następuje stosownie do zajmowanego stanowiska służbowego, posiadanych kwalifikacji zawodowych oraz w zależności od opinii służbowej. Nadanie tego stopnia nie może jednak nastąpić wcześniej niż po przesłużeniu w stopniu:
kaprala (mata) roku
starszego kaprala (starszego mata) roku
plutonowego (bosmanmata) 2 lat
starszego plutonowego (starszego bosmanmata) 2 lat
sierżanta (bosmana) 2 lat
starszego sierżanta (starszego bosmana) 2 lat
sierżanta sztabowego (bosmana sztabowego) 2 lat
młodszego chorążego
(młodszego chorążego marynarki) 3 lat
chorążego (chorążego marynarki) 3 lat
starszego chorążego
(starszego chorążego marynarki) 3 lat
młodszego chorążego sztabowego
(młodszego chorążego sztabowego marynarki) 3 lat
chorążego sztabowego
(chorążego sztabowego marynarki) 4 lat
podporucznika (podporucznika marynarki) 3 lat
porucznika (porucznika marynarki) 4 lat
kapitana (kapitana marynarki) 4 lat
majora (komandora podporucznika) 3 lat
podpułkownika
(komandora porucznika) 4 lat.?;
46) w art. 57 w ust. 1 skreśla się zdanie drugie;
47) w art. 58 w ust. 3:
a) pkt 2 otrzymuje brzmienie:
?2) prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych albo,?,
b) w pkt 3 wyrazy ?z niskich pobudek? zastępuje się wyrazami ?w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie?;
48) art. 59 otrzymuje brzmienie:
?Art. 59. O obniżeniu lub utracie stopnia w przypadkach określonych w ustawie orzeka organ właściwy do mianowania na ten stopień, z tym że o utracie stopnia podporucznika orzeka minister właściwy do spraw wewnętrznych, a o utracie stopnia generała Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych.?;
46) w art. 60 w ust. 1:
a) pkt 1 otrzymuje brzmienie:
?1) prawomocnego orzeczenia pozbawienia praw publicznych albo?,
b) w pkt 2 wyrazy ?z niskich pobudek? zastępuje się wyrazami ?w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie?;
50) art. 61 otrzymuje brzmienie:
?Art. 61. 1. Osobę przyjmowaną do służby i posiadającą stopień wojskowy, policyjny, Urzędu Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej mianuje się na stopień obowiązujący w Straży Granicznej, równorzędny z posiadanym stopniem.
2. Mianowanie osoby posiadającej stopień wojskowy, policyjny, Urzędu Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej może być uzależnione od odbycia przeszkolenia wymaganego w Straży Granicznej do mianowania na dany stopień.
3. Przy przyjmowaniu do służby osoby posiadającej stopień wojskowy podporucznika, stopień policyjny podkomisarza, stopień podporucznika Urzędu Ochrony Państwa, stopień młodszego kapitana Państwowej Straży Pożarnej lub stopień podporucznika Służby Więziennej na stopień podporucznika w Straży Granicznej mianuje minister właściwy do spraw wewnętrznych.
4. Przy przyjmowaniu do służby osoby posiadającej inny niż wymieniony w ust. 3 stopień Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej na równorzędny stopień w Straży Granicznej mianuje Komendant Główny Straży Granicznej.?;
51) w art. 63 :
a) w ust. 2 wyrazy ?rozkazu lub polecenia? zastępuje się wyrazami ?rozkazu lub innego polecenia?,
b) w ust. 3 wyrazy ?rozkazu lub polecenia? zastępuje się wyrazami ?rozkazu lub innego polecenia?, a po wyrazie ?powinien? dodaje się wyrazy ?w formie pisemnej?;
52) w art. 65 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
?4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wysokość i warunki przyznawania równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie. Rozporządzenie powinno określić podstawę obliczania równoważnika pieniężnego, przedmioty za które równoważnik ten przysługuje, przypadki w których nie przysługuje, warunki jego zwrotu, sposób wypłaty, a także podmioty właściwe w tych sprawach.?;
53) w art. 66 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 oraz dodaje ust. 2 i
3 w brzmieniu:
?2. Funkcjonariusz przy wykonywaniu czynności administracyjno-porządkowych jest obowiązany na żądanie okazać legitymację służbową lub znak identyfikacyjny w sposób umożliwiający odczytanie i zanotowanie danych w nim zawartych.
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje i wzory legitymacji służbowych, znaków identyfikacyjnych oraz innych dokumentów służbowych funkcjonariuszy, szczegółowy sposób posługiwania się nimi i dokonywania w nich zmian oraz podmioty właściwe do ich wydawania.
Rozporządzenie powinno określić wzory dokumentów oraz znaków identyfikacyjnych w sposób umożliwiający odczytanie i odnotowanie przez osobę zainteresowaną danych w nim zawartych .?;
54) w art. 68 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
?4. Przynależność do organizacji lub stowarzyszeń zagranicznych albo międzynarodowych wymaga zezwolenia Komendanta Głównego Straży Granicznej.?;
55) w art. 77 w ust. 3 wyrazy ?państwowymi środkami komunikacji? zastępuje się wyrazami ?środkami publicznego transportu zbiorowego?;
56) art. 79 skreśla się;
57) art. 80 skreśla się;
58) w art. 81 w ust. 2:
a) w pkt 1 wyrazy ?a ukończenie 24 lat? zastępuje się wyrazami ?a ukończenie 25 lat?,
b) w pkt 2 wyrazy ?inwalidami I lub II grupy? zastępuje się wyrazami ?osobami całkowicie niezdolnymi do pracy?;
59) w art. 82 wyrazy ?w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin? zastępuje się wyrazami ?w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?;
60) w art. 83 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 oraz dodaje się ust.
2 w brzmieniu:
?2. Przepis ust. 1 stosuje się także do funkcjonariuszy ? mężczyzn w zakresie, w jakim pracownicy mogą korzystać ze szczególnych uprawnień przewidzianych dla pracowników. Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieni, z uprawnień może korzystać tylko jedno z nich.?;
61) w art. 84 skreśla się ust. 2-4 oraz oznaczenie ust. 1;
62) w art. 86 w ust. 1 kropkę na końcu zdania zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy ?z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy.?;
63) po art. 91 dodaje się art. 91a w brzmieniu:
?Art.91a.1. Funkcjonariusze oraz pracownicy Straży Granicznej są obowiązani złożyć oświadczenie o stanie majątkowym swoim, swoich małżonków oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym przy nawiązaniu lub rozwiązaniu stosunku służbowego lub stosunku pracy oraz na żądanie Komendanta Głównego Straży Granicznej lub właściwych komendantów oddziałów Straży
Granicznej.
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania w sprawach oświadczeń, o których mowa w ust. 1, a także wzór oświadczenia wraz z objaśnieniami co do miejsca i terminu jego składania oraz odpowiedzialności za podanie informacji niezgodnych z faktycznym stanem rzeczy.
Rozporządzenie powinno określić zakres danych objętych oświadczeniem dotyczących małżonka oraz osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym z funkcjonariuszem lub pracownikiem.?;
64) w art. 93 w pkt 3 wyraz ?inwalidztwo? zastępuje się wyrazami ?niezdolność
do pracy?;
65) w art. 94 skreśla się ust. 2-5 oraz oznaczenie ust. 1;
66) w art. 97 w ust. 2 wyrazy ?państwowymi środkami komunikacji? zastępuje się wyrazami ?środkami publicznego transportu zbiorowego?;
67) w art. 107 w ust. 2 wyrazy ?Minister Spraw Wewnętrznych? zastępuje się wyrazami ?Komendant Główny Straży Granicznej?;
68) w art. 109 po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
?3. Wypłata uposażeń oraz innych należności pieniężnych następuje w formie bezpośredniej lub na rachunek w banku wskazanym w formie pisemnej przez funkcjonariusza, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach należność może być przesłana na adres wskazany przez funkcjonariusza.?;
69) w art. 110 w ust. 1 po wyrazie ?zmiana? dodaje się wyraz ?wysokości?;
70) w art. 111 w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
?1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej Straży Granicznej, upoważnionym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia,?;
71) w art. 112 w ust. 3 po wyrazach ?może otrzymywać? dodaje się wyraz ?inne?;
72) w art. 114 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
?1a. Zapomogi mogą być przyznane funkcjonariuszom w przypadku zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci członka rodziny oraz innych zdarzeń powodujących istotne pogorszenie warunków materialnych.?;
73) po art. 117 dodaje się art. 117a w brzmieniu:
?Art.117a. W zakresie odbywania przez funkcjonariuszy zagranicznych podróży służbowych stosuje się odpowiednio przepisy w sprawie zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju.";
74) po art. 117a dodaje się art. 117b w brzmieniu:
?Art. 117b. 1. Funkcjonariuszowi, który na podstawie odrębnych przepisów wykonuje stałe zadania służbowe poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przysługuje ryczałt na pokrycie kosztów wyżywienia i innych drobnych wydatków. Stałe wykonywanie zadań służbowych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w wymiarze czasu nie przekraczającym 24 godziny, nie stanowi podróży służbowej w rozumieniu przepisów, o których mowa w art. 117a.
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, walutę, sposób obliczania i wypłacania oraz wysokość ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając przy obliczaniu wysokości ryczałtu liczbę godzin wykonywania zadań przez funkcjonariusza na dobę.?;
75) w art. 118:
a) w ust. 1:
- wyrazy ?art. 42 ust. 4 i? skreśla się,
- wyrazy ?3-7? zastępuje się wyrazami ?3-8?,
- w pkt 3 wyrazy ?Ministerstwa Spraw Wewnętrznych? zastępuje się wyrazami ?właściwego organu Straży Granicznej",
- dodaje się pkt 6 w brzmieniu:
?6) nagrody, o których mowa w art. 11a ust. 1.?,
b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
?2. Funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 otrzymuje 50% odprawy oraz ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe.?,
c) dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
?4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady obliczania i wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane przez funkcjonariuszy urlopy wypoczynkowe oraz podmioty właściwe w tych sprawach.
Rozporządzenie powinno określić podstawę obliczenia ekwiwalentu wiążąc jego wysokość z ilością dni niewykorzystanego urlopu oraz sposób jego wypłaty.?;
76) w art. 120 w ust. 1 wyrazy ?oraz świadczenia określone w art. 118 ust. 1 pkt 2-4? zastępuje się wyrazami ?świadczenia określone w art. 118 ust. 1 pkt 2-4 oraz nagrody, o których mowa w art. 11a ust. 1?;
77) w art. 121 w ust. 3 wyrazy ?orzeczenie o inwalidztwie stanowiące podstawę do ustalenia prawa do renty inwalidzkiej? zastępuje się wyrazami ?orzeczenie o niezdolności do służby stanowiące podstawę do ustalenia prawa do renty?;
78) w art. 123 w ust. 2 i 3 wyrazy ?Ministerstwa Spraw Wewnętrznych? zastępuje
się wyrazami ?właściwego organu Straży Granicznej?;
79) w art. 125:
a) w ust. 1 wyrazy ?bez przydziału służbowego? zastępuje się wyrazami ?w dyspozycji?,
b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
?2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może określić, w drodze rozporządzenia, warunki ograniczenia w całości lub w części wypłaty niektórych dodatków do uposażenia w okresie choroby, urlopu okolicznościowego lub pozostawania w dyspozycji.
Rozporządzenie powinno określić ograniczenie wypłaty dodatków uwzględniając ich charakter, a także warunki przyznania dodatków w szczególnych okolicznościach.?;
80) w art. 128 w ust. 2 po wyrazie ?uchylenia? dodaje się wyrazy ?lub ustania z mocy prawa?, a wyraz ?wyrokiem? zastępuje się wyrazem ?orzeczeniem?;
81) w art. 129 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
?2a. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w razie uniewinnienia albo wymierzenia innej kary dyscyplinarnej niż kara wydalenia ze służby w wyniku wznowienia postępowania dyscyplinarnego, w którym kara taka została wymierzona.?;
82) art. 135 otrzymuje brzmienie:
?Art. 135.1. Funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie.
2. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest:
1) niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów niniejszej ustawy i przepisów wydanych na jej podstawie,
2) odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub innego polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 63 ust. 2,
3) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy,
4) niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa,
5) świadome wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, funkcjonariuszowi lub innej osobie,
6) nadużycie zajmowanego stanowiska dla osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej,
7) porzucenie służby,
8) samowolne oddalenie się z rejonu zakwaterowania bądź nie usprawiedliwione opuszczenie lub niestawienie się do miejsca pełnienia służby,
9) wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego albo uniemożliwiający jego wykonanie,
10) umyślne naruszenie dóbr osobistych innego funkcjonariusza w czasie pełnienia służby.
3. Jeżeli postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte na wniosek sądu lub prokuratora, organ wnioskujący informuje się o wyniku tego postępowania.?;
83) w art. 136:
a) ust. 2 skreśla się,
b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
?3. W stosunku do funkcjonariuszy w służbie kandydackiej oprócz kar wymienionych w ust. 1 można ponadto orzec zakaz opuszczania miejsca zakwaterowania.?,
c) w ust. 4 po wyrazach ?obniżenia stopnia? stawia się kropkę, a wyrazy ?a w sprawach o wykroczenia w ruchu drogowym ? z zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych i innych pojazdów? skreśla się;
84) po art. 136 dodaje się art. 136a w brzmieniu:
?Art. 136a. 1. Obwiniony ma prawo korzystania z pomocy obrońcy. 2. Obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym może być funkcjonariusz Straży Granicznej, wskazany przez obwinionego. Obrońca jest uprawniony do reprezentowania obwinionego w granicach udzielonego na piśmie pełnomocnictwa.?;
85) w art. 137:
a) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
?2a. Przepisu ust. 2 nie stosuje się przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej w wyniku wznowienia postępowania dyscyplinarnego, pod warunkiem że kara ta nie jest wyższa od kary dyscyplinarnej wymierzonej w postępowaniu, które zostało wznowione.?,
b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
?3. W przypadku, gdy czyn, o którym mowa w ust. 1, stanowi jednocześnie przestępstwo albo wykroczenie, przedawnienie karalności dyscyplinarnej następuje z upływem okresu przedawnienia karalności przestępstwa albo wykroczenia.?;
86) w art. 138 dodaje się ust. 6 w brzmieniu:
?6. Jeżeli postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko funkcjonariuszowi, za czyn będący wykroczeniem podlegającym rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zostanie umorzone w związku ze zwolnieniem funkcjonariusza ze służby, właściwość do rozpoznania sprawy przechodzi na organ powołany do rozstrzygania w sprawach o wykroczenia.?;
87) po art. 147a dodaje się art. 147b w brzmieniu:
?Art. 147b. 1. Kto będąc obowiązany do złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 91a, podaje w nim nieprawdę podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.
2. W przypadku mniejszej wagi, sprawca czynu określonego w ust. 1, podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności lub grzywny.?;
88) art. 153 otrzymuje brzmienie:
?Art. 153. 1. Poborowego skierowanego za jego zgodą do służby w Straży Granicznej mianuje się funkcjonariuszem w służbie kandydackiej na okres równy okresowi zasadniczej służby wojskowej.
2. Funkcjonariusze w służbie kandydackiej mogą pełnić służbę graniczną, prowadzić działania graniczne i wykonywać czynności administracyjno-porządkowe. Funkcjonariusze ci pełnią służbę w systemie skoszarowanym.
3. W przypadku wyrażenia zgody na pełnienie służby przygotowawczej w Straży Granicznej przez funkcjonariusza pełniącego służbę kandydacką, Komendant Główny Straży Granicznej na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej, może skrócić okres służby kandydackiej o jedną trzecią.
4. Okres służby kandydackiej zalicza się do okresu służby przygotowawczej, jeżeli przerwa pomiędzy służbą kandydacką a podjęciem służby przygotowawczej nie przekracza trzech miesięcy.
5. Przepisy rozdziałów 8, 10, 11, 13 i 14, dotyczące funkcjonariuszy w służbie przygotowawczej, stosuje się również do funkcjonariuszy w służbie kandydackiej, z wyjątkiem przepisów art. 72, 77 ust. 4, 86, 87 ust. 4, 112 ust. 1, 117, 118, 119 ust. 4 i 124.
6. Funkcjonariuszowi w służbie kandydackiej przysługuje w okresie tej służby prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze łącznie 20 dni kalendarzowych.
7. Funkcjonariuszowi w służbie kandydackiej przysługuje zwrot kosztów podróży na trasie od stałego miejsca pełnienia służby do miejscowości stanowiącej cel podroży i z powrotem.
8. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady zwrotu kosztów podróży, o których mowa w ust. 7. Rozporządzenie powinno określić rodzaje środków transportu, którymi przejazd uprawnia do zwrotu kosztów podróży, podstawę obliczania należności z tego tytułu oraz terminy ich wypłaty.
9. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, organizację służby w systemie skoszarowanym oraz sposoby jej pełnienia. Rozporządzenie powinno określić podmioty właściwe w sprawach organizacji służby w systemie skoszarowanym, dzienny tok służby oraz rodzaje przepustek przysługujących funkcjonariuszom.".

Art. 2.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, nie dłużej
jednak niż przez 6 miesięcy, zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze, o ile nie są sprzeczne z niniejszą ustawą.

Art. 3.
Przepisy ustawy stosuje się do spraw dyscyplinarnych niezakończonych orzeczeniami dyscyplinarnymi w dniu jej wejścia w życie.

Art. 4.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1) art. 1 pkt 16 i 17, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia,
2) art. 1 pkt 74, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.

Mapa serwisu