Zasady eksponowania flagi Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w siedzibach polskich urzędów

28.04.04 - Unia Europejska, nie będąc organizmem państwowym, a jedynie organizacją państw stowarzyszonych, nie posiada znaków będących symbolami państwowości. Obecna flaga, przyjęta przez Radę Europy 8 grudnia 1955 r., jest klasyczną flagą organizacji międzynarodowej (flagą organizacyjną), znakiem przynależnym jednej, konkretnej organizacji – Unii Europejskiej. Jest to weksylium o niższym w hierarchii znaczeniu niż flaga państwowa, a także niższym od flagi urzędowej danego państwa, utworzonej z barw państwowych. Nie ma zatem, i mieć nie może, pierwszeństwa przed flagą jakiegokolwiek państwa stowarzyszonego.

Potwierdza to zresztą praktyka i obserwowany zwyczaj międzynarodowy, tzw. „protokół flagowy”, w którym zawarta jest odległa, historyczna i podstawowa zasada pierwszeństwa znaków państwowych przed każdym innym znakiem. Ważność tej hierarchii podkreśla wypływająca z niej druga zasada, głosząca pierwszeństwo znaków państwowych gospodarza, przed równorzędnymi im w hierarchii znakami państwa, w którego imieniu odbywa się wizyta przedstawicieli władz państwowych. Zasada ta wypływa wprost z obowiązku otaczania symboli swego państwa należną czcią i szacunkiem (zgodnie z art. 1 ust 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. Nr 7, poz. 18 ze zm.).

Rola i funkcja weksylium

Weksylia pełnią podwójną funkcję. Po pierwsze, wskazują one na użytkownika, po drugie oznaczać mogą jego miejsce. Flaga państwowa jest znakiem symbolizującym państwo. Wywieszona przed lub na budynku, jest czytelnym komunikatem, że znajduje się w nim państwowy urząd, lub sprawowane są funkcje państwowe. Wynika z tego, że flaga na budynku winna być wywieszana wyłącznie podczas pełnienia przez podmiot przynależnych funkcji (np. na Pałacu Prezydenckim podczas fizycznej obecności głowy państwa na miejscu, na gmachu Sejmu RP podczas jego obrad). Z kolei flaga państwowa podniesiona przed budynkiem, wisząca stale, informuje o znaczeniu budynku, jako siedzibie urzędu, organu państwa itp.; zwielokrotniona zaś, jest tylko oficjalną dekoracją akcentującą uroczystość państwową lub narodową. Ostatnio daje się zauważyć zwyczaj eksponowania flagi państwowej również wewnątrz oficjalnych siedzib urzędowych. Jest to potwierdzenie oficjalnego charakteru miejsca, wcześniej manifestowanego flagą na zewnątrz.

Podsumowując, flaga może być eksponowana przed oficjalną siedzibą, na niej i wewnątrz, przy czym miejsce ekspozycji dostosowane jest do treści odpowiedniego komunikatu. Flaga na maszcie przed budynkiem i nad wejściem informuje o roli budynku, flaga na budynku o trwaniu w jego wnętrzu czynności urzędowych (lub przebywaniu w jego wnętrzu osoby uprawnionej do posiadania flagi); flaga wewnątrz potwierdza komunikaty zewnętrzne, a w przypadku wystawienia jej obok herbu państwa lub godła organizacji, dopełnia symbolikę państwową lub organizacyjną.

Eksponowanie flagi unijnej w Rzeczypospolitej Polskiej i w polskich urzędach.

Ponieważ nie istnieją przepisy unijne określające rolę flagi UE, a sama flaga unijna eksponowana jest przy różnych okolicznościach, nie ma potrzeby tworzenia takich przepisów, wytycznych, czy instrukcji, również w Polsce. Wystarczy przypomnienie podstawowych zwyczajów:

1. Flaga Unii, będąc flagą organizacyjną, nie może być stosowana jako równorzędny znak z flagą państwową Rzeczypospolitej Polskiej. Państwa stowarzyszone używają gwieździstej flagi wyłącznie jako znaku drugorzędnego i tylko w tym charakterze może być ona stosowana w Polsce. A zatem flaga Unii może być eksponowana obok flagi polskiej wyłącznie na drugim miejscu, tj. na lewo od flagi polskiej. Pierwszym miejscem jest bowiem zawsze strona po prawej ręce stojącego z flagą od strony budynku. Jest to zasada heraldyczna, przeniesiona do protokołu flagowego, zgodnie z którą prawą stronę tarczy herbowej określa się z pozycji trzymającego ją niegdyś rycerza, a więc są to strony odwrotne dla patrzącego zarówno na tarczę herbu, jak i na usytuowanie flagi.

2. Zasadą jest eksponowanie obu flag na masztach tej samej wysokości (przed budynkiem), lub na drzewcach o tej samej długości (wewnątrz budynku) oraz sporządzanie obu flag w tych samych wymiarach, o ile mają te same proporcje; w przypadku flag o różnych proporcjach, tę samą długość powinny mieć boki przydrzewcowe flag.

3. Flagi mogą być wywieszane od zmierzchu do zmroku, przy dłuższej ekspozycji powinny być oświetlone.

4. Flagi powinny być zawsze czyste, o czytelnych barwach i wzorze, nie pomięte i nie postrzępione.

5. Nie należy wywieszać flag w dnie deszczowe i przy silnym wietrze.

6. Flaga nie powinna dotykać podstawy masztu (ziemi, podłogi).

Na pewno flaga Unii powinna być używana na budynkach, w których znajdują się agendy urzędów unijnych, i to eksponowana zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz. Jednak o ile na dachu takiego budynku będzie to tylko flaga unijna, to już przed i wewnątrz budynku, flaga Unii powinna towarzyszyć eksponowanej na pierwszym miejscu polskiej fladze państwowej.

Nie powinno się, poza opisanym przypadkiem (siedziba agend unijnych), flagi unijnej eksponować stale. Można ją natomiast wywieszać okazjonalnie, np. w dniu 9 maja, w święto Unii, przy okazji zorganizowanych pod egidą Unii specjalnych spotkań itp.

Nie ma potrzeby eksponowania jej w polskich urzędach (z wyjątkiem urzędu ds. integracji), szkołach, czy uczelniach, ale na pewno powinna być wywieszona obok polskiej flagi państwowej na wszystkich przejściach granicznych na granicy będącej granicą zewnętrzną Unii oraz na międzynarodowych lotniskach cywilnych i w portach morskich.

Eksponowanie flagi unijnej w polskich placówkach dyplomatycznych w państwach znajdujących się na terenie Unii wydaje się zbyteczną ostentacją, natomiast można ją wywieszać w pozostałych państwach, o ile reprezentanci innych państw członkowskich tak postępują.